چشم داشت حافظ به کدام «جنات تجری من تحتها الانهار»؟ / دکتر علی نظری دانشیار دانشگاه لرستان
چشم داشت حافظ به کدام «جنات تجری من تحتها الانهار»؟ / دکتر علی نظری دانشیار دانشگاه لرستان
دیوان حافظ سرشار از مضامین و اشاره های قرآنی است. حافظ درغزل «بلبلی برگ گلی خوش رنگ در منقار داشت ...» عبارت قرآنی «جنات تجری تحتها الانهار» را در مصرع دوم بیت آخر غزل خود به کار برده است. ترکیب «جنات تجری تحتها الانهار» یک بار و «جنات تجری من تحتها الانهار» بیست و هفت بار در سوره های متعدد آمده است. ...

چکیده:
دیوان حافظ سرشار از مضامین و اشاره های قرآنی است. حافظ درغزل «بلبلی برگ گلی خوش رنگ در منقار داشت ...» عبارت قرآنی «جنات تجری تحتها الانهار» را در مصرع دوم بیت آخر غزل خود به کار برده است. ترکیب «جنات تجری تحتها الانهار» یک بار و «جنات تجری من تحتها الانهار» بیست و هفت بار در سوره های متعدد آمده است. شارحان، تعبیر قرآنی حافظ را گاهی به همه موارد و گاهی به برخی از موارد از جمله: سوره بقره، ۲۵، آل عمران، ۱۵ و ۱۳۶ و ۱۹۵ و ۱۹۸، نسا، ۱۳ و ۵۷، مائده، ۱۲و ۸۵/۱۱۹، توبه، ۷۲ و ۸۹، بروج، ۱۱ و ... ارجاع داده اند. لکن با توجه به تعابیر، مضامین و معانی مشترک میان ابیات غزل مورد بحث و آیات ۸۲-۸۵ سوره مائده، حافظ در تعبیر قرآنی به آیه ۸۵ این سوره نظر داشته است. زیرا تعابیر و مضامین غزل از قبیل بلبل و برگ خوش رنگ، ناله و فریاد و زاری، جلوه معشوق، ناز و نیاز، خرقه شیخ صنعان (سمعان)، حلقه زنار، چشم حافظ و جنات تجری تحتها الانهار، اشتراکات، هماهنگی ها و همآوایی های زیادی با تعابیر و مضامین آیات مذکور دارد. این مضامین و تعابیر عبارتند از: «اقربهم موده، انا نصاری، قسیسین و رهبان، اذا سمعوا، تری اعینهم تفیض من الدمع، مماعرفوا من الحق، و نطمع ان یدخلنا و نهایتا «جنات تجری من تحتها الانهار». مقاله پیش رو، ضمن اثبات ارجاع عبارت قرآنی حافظ به آیه ۸۵ سوره مائده، الگوپذیری هنرمندانه و شعری حافظ را در غزل مورد بحث از آیات مذکور (۸۲-۸۵) سوره مائده، تحلیل می کند.
کلید واژه: حافظ، قرآن، جنات تجری تحتها الانهار، شیخ صنعان، کشیشان

اینجا دانلود کنید:چشم داشت حافظ.pdf
اطلاعات شما ذخيره شود ؟