به دنبال هنر فاخر کردی / هیوا پاشایی از پروژه خوشنویسی کردی می گوید / بهزاد خالوندی
به دنبال هنر فاخر کردی / هیوا پاشایی از پروژه خوشنویسی کردی می گوید / بهزاد خالوندی
متأسفانه با وجود جستجوی بسیار، تابلویی فاخر در عرصه خوشنویسی به زبان و رسم الخط کردی که قابل ارایه در گالری های معتبر داخلی و خارجی باشد پیدا نکرده ام ... این تلاش، آغازی است برای انجام و فراگیر شدن خوشنویسی کردی. باشد که برگ زرین دیگری شود در کتاب هزار فصل فرهنگ و هنر کردستان

  هیوا پاشایی کارشناس ارشد هنرهای تجسمی است و از سال ۱۳۸۳ تاکنون به عنوان مدرس در دانشکده های هنر شهر تهران به تدریس دروس تخصصی شاخه های مختلف هنرها از جمله نقاشی، گرافیک، عکاسی و طراحی حروف در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد مشغول است. این هنرمند کرمانشاهی در کنار فعالیتهای هنری مدیریت نشر "چِرُو" را نیز عهده دار است که در رابطه با چاپ و نشر متون فرهنگی و ادبی به ویژه فرهنگ و ادبیات فولکلوریک کُردی فعالیت دارد. وی همچنین مدیر و صاحب امتیاز آموزشگاه آزاد هنرهای تجسمی "ژوان" در شهر تهران است.
پاشایی از طراحان و هنرمندان مطرح در حوزه ی هنرهای تجسمی ایران است و تاکنون بیش از سی نمایشگاه گروهی و پنج نمایشگاه انفرادی در داخل و خارج از کشور برگزار کرده است.
آخرین پروژه بزرگی که این هنرمند مطرح با موضوعیت کرد و کردستان انجام داده برگزاری نمایشگاه «هَناسَه» در برگیرنده ی آثار فوتو مدیای وی در نیمه اول تیرماه ۱۳۹۱ با موضوع "کُرد کلهر" در گالری هنر خاورمیانه شعبه تهران بود که نظرهای بسیاری را به خود جلب نمود.
بر پایه ی سخنانش، او به دنبال نمایش هنر فاخر کُردی است و اعتقاد دارد نام "کُرد" همیشه با جلال و شکوه پیوند خورده است، شکوه و جلالی که طی این سال ها زیر خروارها تصاویر و اطلاعات نارسا و یکسویه، از دریچه ی پرداختن به موضوعات مناسب و نیز مهارت در تکنیک خلق آثار مغفول مانده است.  
او در تازه ترین پروژه خود به سراغ خوشنویسی کُردی رفته و قصد دارد با همکاری و همراهی هنرمندان و اهل ادب بسترساز خلق آثار فاخری در زمینه خوشنویسی کردی شود، کاری که تا بحال بدان پرداخته نشده است.
جای خالی خوشنویسی در هنر فاخر کردی
هیوا پاشایی در گفتگو با کردپرس با اشاره به دغدغه های همیشگی خود پیرامون هنر کردی می گوید: " نزدیک به ده سال است که در راستای پژوهش به منظور پدید آوردن آثار هنری، عکس های قدیمی، پارچه ها و لباسهای فاخر، ظروف، ابزار و نقوش باستانی، اسناد کهن و آثار دیگر بسیاری که نمایانگر گوشه ای از شیوه ی زندگانی مردم کرد در سالیان دور و نزدیک است را گردآوری کرده ام. به عنوان کسی که موضوع بسیاری از آثارش را فرهنگ، هنر و جلوه های زیبایی شناسانه ی زندگی کردها قرار داده، در این سال های جستجو، بسیار مایل به رویت آثاری در زمینه خوشنویسیِ زبان و ادبیات کردی در چارچوبِ قوائد نگارشی این کهن زبان بودم. همانگونه که می دانید اشعار کردی فراوان و وزینی در حیطه ی عرفان، مضامین عاشقانه، حماسی و طبیعت دوستی موجود است که می توانند دست مایه خلق آثار جاودانه ای در عرصه خوشنویسی باشند."
وی ادامه داد: "متأسفانه با وجود جستجوی بسیار، اثر قابل توجهی در زمینه خوشنویسی در خدمت زبان و ادبیات کردی نیافتم. البته در این میان با آثار و تلاشهایی پراکنده و نا هماهنگ برخورد کردم. به عنوان نمونه شاعری خوشنویس دیوانش را با خط نستعلیق کتابت کرده بود و یا سفارش کتابت آن را به طور اخص در رسم الخط فارسی (هر چند به زبان کردی) به هنرمندی خوشنویس واگذار کرده بود. یا در مناطق دیگری همانند کردستان عراق با بهره گیری از خط رقعه (که در برخی کشورهای عربی رایج است) گزیده ای از اشعار کردی را خوشنویسی کرده اند. جدا از این تلاش های پراکنده، تاکنون تابلویی فاخر در عرصه خوشنویسی به زبان و رسم الخط کردی که قابل ارایه در گالری های معتبر داخلی و خارجی باشد پیدا نکرده ام، اگر مخاطبان شما چنین مواردی در قالب آثار فاخر موزه ای و نمایشگاهی می شناسند، بنده را نیز از وجود آن آگاه سازند. این در حالیست که همواره آثار فاخری در خدمت زبان و ادبیات عربی، فارسی و ترکی به دست خوشنویسان کرد در طول تاریخ پدید آمده است".
سهم به سزای کردها در شکل گیری "نستعلیق" عروس خطوط آرامی
این مدرس هنرهای تجسمی در دانشکده های هنر تهران در ادامه به پیشینه خط نستعلیق و نقش هنرمندان کرد در اعتلای این هنر پرداخت و عنوان کرد: "میرزا رضا کلهر که از کردهاست خط نستعلیق را به اعتلای امروزی آن رسانده است. هر بار که زندگی نامه این هنرمند برجسته را در کلاس دروس مربوطه برای دانشجویان بازگو کرده ام، از فقدان حتی یک اثر این بزرگ مرد هنر در خدمت زبان و شیوه ی نگارش کردی افسوس بسیار خورده ام. از اینکه می دیدم چقدر جای اشعار کردی ما در میان آثار نفیس پدید آمده در خوشنویسی به ویژه نستعلیق، خالی است، همواره نا خرسند بودم. به باور من در میان انواع خطوط و  روش های خوشنویسی، بی گمان بهترین آن ها برای خلق آثار در زبان و رسم الخط  کردی، نستعلیق است. هنرمندان ما آن را به اعتلاء رسانده اند و در شکل گیری و معرفی آن تاثیر فراوان گزارده اند. در این میان آثاری ادبی پراکنده ای مانند دیوان سیدصالح ماهیدشتی با خط نسعلیق کتابت شده که بهره گیری از آن برای مخاطبین کرد زبان آسان نیست زیرا خواندن کلام کردی با رسم الخط فارسی به راستی دشوار است! قطعا در آن زمان آموزش و فراگیری شیوه ی نگارش کردی به سهولت زمان حال نبوده، اما حال که رسم الخط کردی در دسترس همگان است و زمینه آموزش آن نیز وجود دارد پس چرا ما اشعار و متون  ادبی کردی را در قاعده و شیوه ی نگارش خودش، خوش ننویسیم؟"
به دنبال نمایش شکوه و جلال هنر کردی
هیوا پاشایی در ادامه به شرح تفاوت های نوع نگاه خود با اغلب هنرمندان فعال در عرصه هنر کردی پرداخت و اظهار داشت: " متأسفانه طی این سال ها بسیاری از هنرمندانِ کُرد سهوا تنها به نمایش زشتی ها، بدی ها، سنت های بدوی، زندگی ملت کرد در محرومیت ها و مواردی از این دست در قالب آثار تصویریشان بوده اند. در واقع هنرهای دیداری مانند سینما و هنرهای تجسمی اغلب بدبختی و بیچارگی کردها را به تصویر کشیده و یا گزارشی از زندگی روزمره ی آنها را جلوه گری کرده است! همواره دیدن فیلم های سینمایی که تنها به بیچارگی، جنگ زدگی، آوارگی، فقر، قاچاق، اعتیاد و محرومیت و عقب ماندگی کردها می پردازند برای من زجرآور بوده! در سکانسی از فیلم سینمایی معروفی به زبان کُردی که اتفاقا این فیلم بسیار مورد توجه جوامع غربی واقع شده، پسری نوجوان که قاطرش در اثر اصابت با مین از میان رفته، با مشورت عمویش حاضر می شود خواهر خود را در قبال دریافت قاطری دیگر برای ادامه ی فعل قاچاق کالا به روستایی در آنسوی مرز در کردستان عراق شوهر دهد! من هیچگاه در فرهنگ خودمان ندیده ام که دختری را با قاطر معاوضه کنند! اگر هم چنین داستانی در میان ما مردم کرد به وقوع پیوسته، حتما با کمی کنکاش می توان حوادث بدتری نسبت به آن در میان دیگر اقوام ایرانی و خارجی یافت همانگونه که اعراب دخترانشان را زنده به گور می کردند! یونانیان اسرای خود را برای سرگرمی در برابر انظار مردمی که به آمفی تئاتر آمده بودند به قفس شیرهای گرسنه می انداختند تا مردم از تماشای این صحنه به وجد آیند!!! سنت های غلط نه مختص ماست نه ملت های دیگر. در میان تمامی ملت ها موجود و تنها به دوران گذشته تعلق ندارد. اما آیا دیگران آنها را به عنوان جلوه ای از آداب و رسومشان به نمایش می گذارند؟ آیا استثنا ها را نماد کرده اند!؟ متاسفانه در این روزگار برخی از هنرمندان خواسته یا ناخواسته به بهای تحقیر مردم خویش در انظار بیگانگان، جوایز بین المللی ظاهرا معتبری دریافت کرده اند که از نظر حقیر این جوایز تنها سند بیگانه پرستی و خویشتن زدایی آنهاست."
این هنرمند در ادامه افزود: "شوربختانه به جز استثناها تصاویری که ما تا به حال از "کرد" دیده ایم بیشتر در همین سبک و سیاق هستند. تفاوت کار حقیر با برخی دیگر در این است که اصرار دارم زیبایی، جلال، شکوه و عظمت فرهنگ اصیل، کهن و غنیِ کردها را به تصویر بکشم. بنده منکر وجود بدی ها، زشتی ها، پلیدی ها و ناهنجاری ها نیستم لیکن باور دارم این موارد بیش از حد انتظار نشان داده شده و متأسفانه زمینه ساز پدید آمدن تصورات نه چندان مثبتی در میان دیگران نسبت به کردها شده است. جای پرداختن مطلق به موارد یاد شده بهتر نیست به شکوه، جلال و غنای فرهنگی مان عنایت بیشتری داشته باشیم؟ غالب آثاری که اینجانب تاکنون پدید آورده ام مشخصا این هدف را دنبال می کنند. بنده به دنبال نمایش کردها با لباس های کهنه و مندرس نیستم، بلکه مایلم این مردم اصیل، نجیب و با تمدن را با تنپوش باستانی و رنگارنگ خویش که همواره با غرور و بالندگی به تن کرده اند را به نمایش گذاشته و در اندازه ی خودم بتوانم تصویرگر گوشه ای از شادمانی های این با نشاط ترین مردم خاورمیانه (به باور من) با لباسهای رنگارنگ و آیین های شادمانی ریشه دار باشم."
این کارشناس ارشد هنر در ادامه با اظهار تأسف نسبت به تصویری که برخی آثار از زن کرد به دیگران عرضه کرده اند اظهار داشت: " نشان دادن یک تصویر بدوی از زنان کرد ظلم و بی انصافی بزرگی در حق آن هاست. در روزگار قاجار که زنانِ تهران و رِی بُرقِه به صورت می زدند و ماوایشان اغلب در پستوی خانه ها و مطبخ بود، زنان کُرد با گیسوان بافته شده ای که باد شمالی آن ها را به رقص وا میداشت به سواری کاری، تیر اندازی، رقص، پایکوبی و ترانه خوانی می پرداختند و شانه به شانه مردان به کار و کوشش در شهر و آبادی و ایل می پرداختند. " 
گامی مهم برای خلق آثار فاخر خوشنویسی کردی
هیوا پاشایی در ادامه به چگونگی آغاز پروژه خوشنویسی آثار کردی در کرمانشاه پرداخت و گفت: "در گام نخست با دوستانی از جرگه ی ادبا، شعرا و پژوهشگران و هنرمندان خوشنویس که می شناختیم تماس گرفته شد. در این میان از استاد جواریِ گرانقدر رئیس انجمن خوشنویسان کرمانشاه و خوشنویسان دیگری همانند آقای پیمان خسروآبادی و نیز بزرگانی از میان هنردوستان و اهل شعر و  ادب استان کرمانشاه از جمله آقایان دکتر فرهاد عزتی زاده، سعید عبادتیان، همایون رشیدی، مسعود قنبری، ژیار جهانفرد، سرکار خانم پروین داوودیان، سرکار خانم دکتر نشمیل افشار و عزیزانی دیگر، به میزبانی زوج هنرمند جناب آقای آشنا شیانی و سرکار خانم فرناز ولیزاده دعوت به عمل آمد. در این گردهماییِ صمیمانه که در اواخر خرداد ماه سال جاری(۱۳۹۲) برگزار شد نخستین نشست پیرامون چگونگی خوشنویسیِ شعر و متون ادبی کردی در چهارچوب رسم الخط نوشتاری کردی را برگزار کردیم. در آنجا برای دوستان شرح دادم که بر پایه ی جستجوهایی که به کمک برخی همکاران انجام داده ایم، تاکنون در هیچ نقطه از مناطق کردنشین آثاری در زمینه خوشنویسی کردی به نستعلیق، طوری که بصورت آثاری ماندگار و نفیس در قالب تابلوهای خوشنویسی و نقاشیخط قابل ارائه در گالری های روز داخل و خارج باشد پدید نیامده است. با این حال با توجه به توانایی بالای هنرمندان خوشنویس استان و همکاری دلسوزانه ی اهل قلم می توان این جریان موثر را از کرمانشاه آغاز کرد. به عنوان بزرگترین شهر کردنشین، اعطای این افتخار، شایسته ی شهرمان است. همچنین مقرر شد تا نظر مساعد ادارات دولتی متولی فرهنگ و هنر استان را نیز در پشتیبانی از این جریان فرهنگی-هنری جلب نماییم. که بنا به پیشنهاد حضار ابتدا حوزه هنری استان کرمانشاه در این میان انتخاب شد."
وی در ادامه افزود: "در اولین گام با همراهی چندی از هنرمندان و در راس آن استاد گرانقدر جناب آقای جواری با در دست داشتن طرح پیشنهادی که قبلا متن آن را اینجانب با مشورت عزیزان تهیه کرده بودم به دیدار جناب آقای سروری مسئول محترم حوزه هنری استان کرمانشاه و سرکار خانم پور خوش معاونت محترم ایشان رفته و طرح را به ایشان ارایه کردیم. خوشبختانه با درک بالایی که از جناب آقای سروری سراغ داشتیم ایشان پس از تبادل نظر و ارزیابی فابل ملاحظه ای از این ایده استقبال کردند و پیشنهاد دادند که در گام نخست به خوشنویسی اشعار کردی با مضامین عاشورایی و اشعار شاهنامه کردی پرداخته شود که با استقبال حاضرین مواجه شد. در نهایت توانستیم حمایت حوزه را در این زمینه جلب کرده و در آغاز مکانی جهت برگزاری جلسات در اختیار ما نهاده شد تا گردهمایی هایمان را به صورت هفتگی برگزار کنیم. در این بین بزرگوارانی از جمله سرکار خانم پورخوش که خودشان علی رغم مسوولیت اداری از هنرمندان خوب کرمانشاهی هستند و نیز آقای دوست محمد از کارشناسان حوزه هنری همکاری خوبی در این زمینه با ما داشتند که جا دارد به بهانه ی این گفتگو از تک تک این بزرگواران نهایت سپاس و قدردانی را به جا بیاوریم. "
پاشایی ادامه داد: " پس از موارد مذکور جلسه ی دیگری در یکی از سالن های حوزه هنری کرمانشاه در اوایل مردادماه با حضور حناب آقای سروری و جمعی از بزرگان، هنرمندان و همکارانی که پیشتر از آنها یاد شد برگزار گردید. در این جلسه تصمیم گرفته شد همکاران و علاقمندان بر حسب علایق، تخصص و توانایی ها در کارگروه های مختلف مانند روابط عمومی، آموزش و تدریسِ رسم الخط کردی، آموزش خوشنویسی و تکنیکها، تذهیب و نقش آرایی و ...  بخشی از کار را بر عهده بگیرند و جلسات در آینده به صورت تخصصی تر برگزار شود. البته در آینده ای نزدیک هنرمندان و اهالی ادب استان بصورت داوطلبانه می توانند به ما بپیوندد و در این مهم یار و یاور زبان، هنر و فرهنگ دیارمان باشند. " 
وی همچنین افزود: "در جلسات بعدی که در روز شنبه هر هفته برگزار می شود تعداد زیادی از خوشنویسان مطرح کرمانشاهی برای فراگیری رسم الخط کردی تشریف می آورند. با پایان این مرحله با مشورت ادبا و شعرا و کسانی که در حیطه ادبیات کردی تبحر دارند اشعار مورد نظر انتخاب خواهد شد تا دستمایه خلق آثاری فاخر توسط خوشنویسان خبره کرمانشاهی شوند آثاری که از سطح قابل قبولی برای ارایه در نمایشگاه های بین المللی برخودار خواهد بود."
پاشایی در ادامه اظهار داشت: " در این میان آثاری نیز به صورت سیاه مشق، کتیبه نویسی، چلپا و غیره نیز خلق خواهند شد. آثار سنتی در نهایت توسط هنرمندانی برجسته، تذهیب کاری می شوند. البته ما تنها به خوشنویسی سنتی اکتفا نخواهیم کرد و به یاری پروردگار به شیوه های مدرن تری نیز همانند نقاشیخط، طراحی حروف و پیوند خوشنویسی و هنرهای دیجیتال نیز خواهیم پرداخت. نقاشیخط نسبتا هنری است جدید که در حدود ۶۰ تا ۷۰ سال اخیر پا به عرصه وجود نهاده و به طور مثال هنرمندانی مانند حسین زنده رودی، جلیل رسولی، صداقت جباری و محمد احصایی از هنرمندان شاخص آن بوده و هستند.  آثار این بزرگان در حوزه خوشنویسی به زبان و شیوه ی نگارش پارسی هم اکنون زینت بخش موزه های معتبری در ایران و جهان است. آثار هنرمندان ما نیز می تواند در رابطه با خط و زبان کردی در استان های کردنشین ایران و همچنین اقلیم کردستان و حتی اروپا و جوامع توسعه یافته به نمایش گذاشته شوند. همچنین قرار شد در نهایت تمامی آثار پدید آمده در قالب کتابی نفیس توسط حوزه هنری و انتشارات چرو گردآوری و در مجموعه ای نفیس منتشر شود. "
وی سخنانش را با این جمله به پایان برد: " بی گمان این تلاش، آغازی است برای انجام و فراگیر شدن خوشنویسی کردی. باشد که برگ زرین دیگری شود در کتاب هزار فصل فرهنگ و هنر کردستان."
بازنشر از کردپرس 
نظرات [۱]
شنبه، ۰۲ خرداد ۱۳۹۴ :: ۰۴:۳۱
سلام بر هیوا عزیز که دغدغه ی خوبی نیز دارد اما اگر خوشنویسان درجه یک ایلام رو هم بررسی می کردید حتمن اثار فاخر خوشنویسی کردی رو پیدا می کردید در ایلام از چند سال پیش خوشنویسی کردی به صورت جدی آغاز شده البته من بدخط ترین آدم دینا هستم که خوشنیس ها رو می شناسم خودم خوشنویس نیستم فقط جهت اطلاع گفتم موفق باشید
اطلاعات شما ذخيره شود ؟