نقدی بر «تاتی» اثر : رضا موزونی / میثم خورانی . ایوان غرب
یکی از مهمترین نکات در شعر کودک ساده نویسی است. شاعر باید آنقدر توانا باشد که با ساده ترین کلمات بتواند با کودک که مخاطب اصلی اوست ارتباط برقرار کند. در شعر کودک باید به زبان خود کودک شعر نوشت از همان جملات ساده که در هنگام حرف زدن با کودک خود به کار می بریم استفاده کنیم .
نوشتن برای رده سنی کودک و نوجوان کاری بسیارحساس و محتاج دانش فراوان در زمینه های مرتبط با کودک و نوجوان است.نویسنده باید جهان بیکران را از دید مخاطبش ببیند و اینقدربا این گروه سنی ارتباط داشته باشد که گویی خود نیز کودکیست  می بینیم بیشتر نویسندگان موفق در حوزه ادبیات کودک و نوجوان کسانی هستند که بیشتر وقت خود را با این رده سنی یعنی کودک و نوجوان گذرانده اند.رضا موزونی نیز جزء این دسته از افرادیست که سالهاست درحوزه فرهنگی کودک و نوجوان استان کرمانشاه مشغول خدمت می باشد این شاعروظیفه شناس با چاپ آثاری چون (یه ی شو ئه گه ر بچیدئن-میمئگه جارو برقی- و تاتی)  حرکتی تازه در شعر کوردی آغاز کردند و حتی ادبیات کودک و نوجوان در شعر کوردی را با خلق چنین اثاری به جایگاه درخوری رسانده اند .
یکی از مهمترین نکات در شعر کودک ساده نویسی است. شاعر باید آنقدر توانا باشد که با ساده ترین کلمات بتواند با کودک که مخاطب اصلی اوست ارتباط برقرار کند. در شعر کودک باید به زبان خود کودک شعر نوشت از همان جملات ساده که در هنگام حرف زدن با کودک خود به کار می بریم استفاده کنیم . کودک وقتی می تواند باشعرارتباط برقرار کند که کلمات و واژه های استفاده شده در شعر را قبلا شنیده و درک کرده باشد ویا اگر از واژه جدیدی استفاده می کنیم این واژها را چنان پرداخت کنیم که کودک بتواند به راحتی مفهوم آن واژه را از جمله ها ی قبل و بعد آن واژه یا ازموضوع کلی شعر دریافت کند واژگان پایه در هر رده سنی متفاوت هستند  با توجه به اینکه ما برای رده سنی کودکان هیچ  واژه نامه ای نداریم شاعر خود باید از واژگان پایه ای که کودک می داند آگاهی داشته باشد و از همان واژگان در شعرش استفاده کند.  که در کتاب "تاتی" این مهم دیده می شود. 
در شعر خشێ (هزار پا) می خوانیم:
وه خێشه خێش که فته رێ/کیف و کێتاو هه لگیری/خشێ هیول هیورده پا/توای بچیده کورا؟ /پایلێد چه نێ فێره سه ! /توای بچیه مه دره سه ؟ /تا به ن کوش بوه سی/ وه مه دره سه نیه ره سی / تا ته بچید زه نگیش خوه ێ/ موبسر قه یبه ت ێراد نه ێ
ترجمه:
با صدای خش خش به راه افتاد/کیف و کتابش را برداشت/هزار پای طلایی ریزه پا/می خواهی کجا بروی؟ /تا بند کفشهایت را ببندی/به مدرسه نمی رسی/تا تو بروی زنگ هم زده می شود / و مبصر برایت غیبت م یگذارد
اگر مخاطب این شعر به مدرسه نرفته باشد شاید کلماتی چون (موبسر) یا (قه یبه ت) برایش ناآشنا باشند که با توجه به موضوع شعر مخاطب خواهد فهمید که این کلمات با مدرسه ارتباط دارند .و همچنین در این شعر شاعر سعی کرده مخاطبش را با علامتهایی چون (!)تعجب و علامت سوال(؟) آشنا کند که در ادبیات کودک چنین آموزش هایی بسیار کارآمد هستند.
در کتاب " تاتی " شاعر کاملا آگاهانه و با درک و تدبیر بالای خود یک ارتباط عاطفی و زیبا با مخاطب کودک خودش برقرار کرده ، شاعر در این کتاب خود را کاملا هم سطح کودک قرار داده نه یک شخص آگاه تریا برتر گاهی با زبان اشیاء گاه پرنده و... شعر نوشته است.
شعر مه لیوچێگ (گنجشک)
مه لیوچگم مه لیوچگم/دنیام گورا خوه م بیوچگم/وه ێی زه ریل بالمه/ای ێاسێمانه‌
مالمه/مشتێ برنج که مێ گه نم/روزی خوه مه م هه لچنم/نه رمانمه مال که سێ/نه شکانمه پاو ده سێ/دوعام یه سه روژو شه وان/بشکێ هه رچگه تیرکه وان
ترجمه:
گنجشکم و گنجشکم/دنیایم بزرگ،اما کوچک/با این بالهای کوچکم/این آسمان مال من است / مشتی برنج یا اندکی گندم /روزی خودم هست که بر می چینم/خانه ی کسی را خراب نکرده ام/پا و دست کسی را نشکسته ام/شب و روز دعایم این است/هرچه تیروکمان شکسته شود
و یا در شعربوخاری گازی(بخاری گازی):
داخم،گه رمم ته و نه یرم/ سێ مانگ له سال خه و نه یرم/ وه ختێ وه فرو سه رماسه / نیشتێن له لام چیو خاسه/ له کار خوه م رازیم/ بوخاری گازیم
ترجمه:
داغم و گرمم تب ندارم/سه ماه از سال خواب ندارم/وقتی برف و سرماست/نشستن پیشم زیباست/ازکار خودم راضی ام/بخاری گازی ام.
دلایل ترجمه شعر ها به زبان فارسی در کتاب "تاتی"؟
کودکان کرد اما  فارس زبان:
متاسفانه دربیشتر خانواده ها چنین باب شده که با کودکان خود به زبان فارسی صحبت می کنند و کودک را از زبان مادری محروم کرده اند تنها با این باور غلط که کودکشان به هنگام رفتن به مدرسه بهتر می تواند با معلم و دروس ارتباط برقرار کند که اگر این گونه بود چرانسل ما و نسلهای قبل ازماتوانستیم در مدرسه راحت درس بخوانیم و فارسی صحبت کنیم درحالی که تا قبل از مدرسه زبان مادریمان تنها زبان گفتاریمان بود.
محرومیت مردم کرد زبان از یاد گیری رسم و الخط کردی یکی دیگر از دلایلیست که باعث شده  کتابهایی که به زبان کردی چاپ می شوند کمتر مورد توجه مردم و مخاطبانشان قرار گیرند اما وقتی اشعار یا داستان های همین کتابها را به صورت صوتی و دکلمه در اختیارشان قرار مدهیم می بینیم که این مردم چقدر تشنه این اشعار و داستانها هستند وبه چنین اثاری علاقه نشان می دهند .
در کتاب "تاتی" نیز می تواند به دو مورد از دلایل ترجمه این اشعار اشاره کرد:
۱-      آشنایی کودکان فارس زبان که زبان مادریشان فارسی است با اشعار کردی و حتی زبان کردی .
۲-      آگاهی شاعرو ناشر از اینکه مخاطبانشان رسم الخط کردی را نمی توانند بخوانند یا معنی بعضی از واژگان کردی را نمی دانند.
در هر صورت ترجمه اشعار کار بجا و آگاهانه ایست و بودن ترجمه فارسی در کنار رسم الخط کوردی با توجه به دلایل بالا کاملا الزامیست.
تصویرگری در شعر کودک و نوجوان :
حتما برای شما هم پیش آمده وقتی به کودکی کتاب هدیه میدهید اولین واکنش کودک نگاه کردن به تصاویر کتاب و ارتباط برقرار کردن با انهاست وهمین تصاویر باعث می شود که کودک به کتاب دل ببندد .
در شعر کودک و نوجوان تصاویر مربوط به موضوع اثر چه در شعر و یا داستان بسیار با اهمیت هستند گاه کودک نمی تواند با اثر ارتباط برقرار کند برای فهم صحیح شعریا داستان به تصویرپناه می برد و از انجا که بیشترکودکان ما به تنها کتاب خواندن عادت کرده اند دیدن این تصاویر باعث می شود سوالاتی که بعد از خوانش کتاب در ذهنشان پیش می آید با تحلیل تصاویر در ذهن خود به جواب این سوالات پی ببرند.
در کتاب "تاتی" خانم سارا پورجهان توانسته در کارش موفق باشد و ارتباط زیبایی بین تصاویر وموضوعات شعر برقرار کند و همچنین از رنگها یی استفاده شده که از نظر روانشاسی رنگ رنگهای مورد علاقه رده سنی کودک و نوجوان هستند وهمچنین استفاده از طراحی هایی که با پارچه و دکمه و دیگر وسایل تزئینی درست شده اند به عنوان تصویر در این کتاب کاری بسیار هنرمندانه و آگاهانه است به این دلیل که ذهن کودکان با این گونه تصاویر که بیشتر در مهد ها وکانون های پرورش فکری دیده می شوند آشنایی دارد و همین یک پل ارتباطی محکم بین کودک و کتاب است.
 
 میثم خورانی۱۷/۰۷/۱۳۹۲

نظرات [۷]
یکشنبه، ۰۵ بهمن ۱۳۹۳ :: ۰۱:۵۰
میثم جان عالی بود دست مریزاد
پنجشنبه، ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۳ :: ۰۸:۳۷
متاسفانه دربیشتر خانواده ها چنین باب شده که با کودکان خود به زبان فارسی صحبت می کنند و کودک را از زبان مادری محروم کرده اند تنها با این باور غلط که کودکشان به هنگام رفتن به مدرسه بهتر می تواند با معلم و دروس ارتباط برقرار کند
یکشنبه، ۰۱ دی ۱۳۹۲ :: ۱۱:۱۵
سلام بر آقای خورانی! عالی بود وانشالله این نگارش و نگرش ها استمرار پیدا کند؛ تا گشایشی درخور در ادبیات این مرز و بوم حاصل شود
پنجشنبه، ۳۰ آبان ۱۳۹۲ :: ۱۰:۵۳
بسیار عالی بود
یکشنبه، ۲۶ آبان ۱۳۹۲ :: ۰۲:۵۷
نقد خوبی بود .می توانست با شاهد ومثالهای بیشتری همراه باشد .نقدهای منصفانه همیشه راه گشاست .دستشان درد نکند هم منتقد هم شاعر ..
شنبه، ۲۵ آبان ۱۳۹۲ :: ۱۴:۳۶
نقد همراه با اموزش بود .خیلی جالب بود قبلا شعرهای آقای خورانی رودر وبلاگشون خوانده بودم نگاه تازه ای که در اشعارشون دیده میشه در نقدشون هم میشه دید.خسته نباشید
شنبه، ۲۵ آبان ۱۳۹۲ :: ۱۴:۳۱
واقعا به نکات ریز و قابل توجهی اشاره شده بود ممنون از این نقد
اطلاعات شما ذخيره شود ؟