گويشهاي محلي كرمانشاه در حال زوال و فراموشي است
استان تاريخي كرمانشاهان سرزمين انواع گويشها و لهجهها است. استاني كه گويشها و لهجههاي مناطق مختلف آن مانند طبيعت هزار رنگش در هر گوشه به رنگي ديگر در ميآيد. به اعتقاد صاحب نظران شايد كمتر استاني به اندازه استان كرمانشاه از لحاظ تنوع قومها، قبيلهها، فرقهها و مذاهب مختلف برخودار باشد و هر يك از اين گروهها نيز به لهجهها و گويشهاي شيرين خود تكلم ميكنند. گروهي از صاحب نظران معتقدند: امروز به نوعي دوره زوال گويشها و لهجههاي محلي فرا رسيده است و اين ميراث فرهنگي ارزشمند در سراسر كشور راه زوال و نابودي را ميپيمايد.
يكي از آگاهان در زمينه زبانها و گويشهاي محلي و مدير مسوول روزنامه صداي آزادي كرمانشاه گفت: بحث مرگ گويشها و لهجهها بحثي كاملا علمي و پذيرفته شده است. "جليل آهنگرنژاد" در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: بسياري از زبان شناسان برجسته دنيا معتقدند در طول سال با مرگ بسياري از لهجهها و زبانهاي بومي در جهان مواجهند. وي افزود: زبان شناسان معتقدند در كشورهاي شرق آسيا اين مرگ لهجهها و گويشها بيشتر است به طوريكه فرهنگ جهاني به راحتي جايگزين فرهنگهاي بومي شده و آنها را تهي ميكند و به مرگ آنها ميانجامد. وي در خصوص ريشه پيدايش گويشها و زبانهاي محلي گفت: جغرافياي خاص هر منطقه و سبك زندگي ساكنان مناطق مختلف موجب خلق واژههاي بسياري ميشود كه متناسب با محيط طبيعي، سبك زندگي و ابزارها وسايل مورد نياز مناطق مختلف است. وي افزود: به همين جهت ميبينيم واژههايي كه در مناطق ايلنشين و كوهستاني مورد استفاده قرار ميگيرد با واژههايي كه در كوير يا مناطق ساحلي وجود دارد كاملا " متفاوت است و اين واژهها گويشهاي مختلف و متفاوتي را نيز ايجاد كردهاند. وي با اشاره به دلايل زوال گويشهاي محلي گفت: براساس بحث دهكده جهاني كه به عنوان يك اصل و ايده قوي در جهان حاكم است زبان و فرهنگ مشترك بايد بر جهان حاكم باشد و اين باعث زوال زبانها و گويشهاي محلي است.
وي افزود: در كشور ما نيز توجه بيش از حد به زبان رسمي كشور و ناديده گرفتن گويشها و لهجههاي محلي از جمله اين دلايل است كه موجب ميشود زبان رسمي كشور تاحدي به يك زبان خشك تبديل شود و سرچشمههاي گويشي پيرامون آن خشك شود. وي گفت: اين امر در نهايت به خود زبان رسمي هم آسيب ميرساند چرا كه گويشها براي زبان رسمي حكم سرچشمههاي كوچك براي رودهاي بزرگ را دارد. وي افزود: همچنان كه يك رود اگر بخواهد پرخروش به پيش برود به سرچشمه- هاي كوچك و بزرگ نياز دارد زبان هواي توانمند نيز نياز به اين سرچشمهها دارند.
وي گفت: تاريخ ادبيات فارسي به ما ميگويد كه اواخر قرن ششم تا هشتم و نهم دورهاي بوده براي اعتلاي ويژه زبان و ادب فارسي و مهمترين مولفه آن اين است كه در آن زمان گويشها و لهجههاي متعددي در اقصي نقاط ايران رواج داشته به گونهاي كه واژهها و تعابير و ضربالمثل هايشان به شكلي وارد زبان فارسي شده و باعث غناي اين زبان شده است. وي گفت: در استان كرمانشاه كه از نظر گويشهاي مختلف به هندوستان ايران شباهت دارد داراي لهجهها و گويشهاي متعددي است كه بعضي از آنها حتي قابليت يك زبان مستقل را دارد مانند گويش اورامي كه از اصيلترين و باستانيترين گويشهاي ايران به شمار ميرود. وي با اشاره به راهكارهايي در اين زمينه افزود: معتقدم هر كشور با پرچم هويت خود بايد وارد دهكده جهاني شود و در خصوص حفظ و بقاي گويشهاي محلي نيز رسانهها بويژه رسانههاي ديداري و شنيداري بيشترين نقش را مي- توانند ايفا كنند.
وي گفت: در سالهاي گذشته متاسفانه برنامههاي صدا و سيما به گونهاي بود كه شايد ناآگاهانه و غيرمستقيم موجب تخريب زبانهاي محلي ميشد و حتي در بعضي برنامهها اين گويشها به سخره گرفته ميشد. وي افزود: اما در سه چهار سال گذشته اين جهتگيري به كلي تغيير كرده است و اكنون صدا و سيماي استان برنامههاي خوبي در جهت حفظ و احياي گويشهاي محلي دارد.
كارشناس فرهنگي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان استان كرمانشاه هم گفت: گويشها از نظر مردم شناسي و جامعه شناسي نمايانگر يك هويت اند.
"رضا موزوني" در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: در دنياي امروز كه بسياري از كشورها به دنبال يك هويت حتي توهمي و خود ساخته براي خود هستند تا خود را ريشهدارتر و عميق تر معرفي كنند ما هويت و تمدن بزرگ ايراني و اسلامي داريم. وي گفت: هويت كشور ما بالغ بر چند هزار سال است در حالي كه كشوري مانند آم%