نشست نقد و بررسي کتاب "از سالهاي دور و نزديک" شامل گزيده شعرهاي محمدجواد محبت (شنبه، چهارم ارديبهشتماه) در کانون ادبي فرهنگسراي رازي برگزار شد.
علي معلم دامغاني در اين نشست گفت: همه رفتني هستيم؛ اما کيميايي در عالم است که اگر کسي به آن دست يافت، جاويد خواهد شد و محمدجواد محبت يکي از آن کساني است که به اين کيميا دست يافته است.
اين شاعر و رييس فرهنگستان هنر افزود: شعر محبت مجموعه اشعار توحيد، نعت نبي اکرم (ص) و منقبت اسوههاي عالم است و چون پيوند ناگسستني با سلسله ناميرا دارد، جاويد و ماندني است.
او با ذکر خاطرهاي از دوران جواني با محبت يادآور شد: به ياد دارم زماني که در محفلي در کنار هم بوديم، وي هرگاه وارد ميشد، سلام ميکرد، هر گاه سخني را آغاز ميکرد، در ابتدا سلام ميکرد و در همه حالات از سلام جدا نميشد. از ديگر دوستان علت را جويا شدم که چرا محبت دائم سلام ميکند و پاسخ شنيدم که وقتي با جاهلان سر و کارتان افتاد، سلام کنيد.
معلم با اشاره به اينکه کارهايي از سوي خداوند و شيطان به بنده عرضه ميشود، يادآور شد: محبت دائم ما را سفارش ميکرد که از خداوند کالا خريداري کنيم و بيشترين سفارش او تشويق به ازدواج بود. او در پايان افزود: شعر محبت براي يک نفر و يک زمان سروده نشده است؛ شعر او با سيره نبوي پيوند دارد. علي موسوي گرمارودي هم در اين مراسم گفت: بهترين شاعران ما بزرگان خويشقريحهاي بودند که قرآن را الگو ميديدند؛ از اينرو هم معناگرا بودند و هم سخنآرا. قرآن عاليترين نمونه معنا و سخن است، بي آنکه شعر باشد.
اين شاعر عنوان كرد: محمدجواد محبت از شاعراني است که بيش از آنکه معناگرا و سخنآرا باشد، انسان وارستهاي است و شاعري وجود ندارد که از او دلخور باشد.
گرمارودي با اشاره به طبابت گياهي محبت و ضمن برشمردن تبحر او در اين زمينه، تصريح کرد: محبت در تمام عمر، شاعري انسان و انساني شاعر بوده و اينها در گرو صفاي روح و دل اوست، همين دل است که شعر "کوبي" را ميسرايد و چقدر دلنشين و تأثيرگذار است.
او تقسيمبندي شعر محبت را در سه قالب برشمرد و اظهار كرد: او در سبکهاي کلاسيک، نيمايي و آزاد تبحر خاصي دارد. امروزه بيش از 11 نوع غزل داريم؛ يکي از مهمترين آنها "غزل روايت" است که در معاصران ميتوان به شعر "کوبي" محبت اشاره کرد. هيچکس پيشتر از وي به معناي اخص کلمه "غزل روايت" نسرود. موسوي گرمارودي به سرودههاي آييني محمدجواد محبت اشاره کرد و افزود: غزل و غزلوارههاي او از بهترين سرودههايش است. شعرهاي کودکانه او نيز در کتابهاي درسي راه يافته و قالب طنز نيز برخي ديگر از سرودههاي اوست.
همچنين يوسفعلي ميرشکاک در نشست نقد کتاب "از سالهاي دور و نزديک" گفت: از حيث تقوا و رعايت شريعت، محبت شاعري است که همتراز ندارد. شاعر اگر به بالا وصل باشد، شعرش ولايت است. اين شاعر تصريح کرد: محبت جز دايره دين و ديانت، قدمي فراتر نمي گذارد و شاعري است که دنبال دل خويش است. او همچنين گفت: شاعران در مدينه فاضله هيچکارهاند و به نوعي در آشفتگي مدينه فاضله قرار دارند. اين حقيقت است که شعر به راستي پشت سر نبوت است.
به گفته ميرشکاک، محبت حقايقي را به ما گوشزد ميکند که بايد از او آموخت. مصطفي محمدثي خراساني هم در اين نشست گفت: شاعران مسلمان و روشنفکر زياد داريم؛ اما شاعران روشنفکر مسلمان انگشتشمارند كه يکي از آنها به زعم من استاد محبت است. اين شاعر افزود: چاپ شدن اشعارمحبت در نشريه "خوشه" هر چند براي استاد افتخار نيست؛ اما اين اتفاق در آن زمان حاکي از آن است که او در آن دوران و از آن ديدگاه هم روشنفکر بود. او در ادامه تصريح کرد: در اشعار محبت ميتوان فرهنگ لغات و اصطلاحات فرهنگ دعا و نيايش استخراج کرد.
محدثي خراساني افزود: محبت به زبان سهل و ممتنع رسيده است. تکنيکهاي او برگرفته از معلمي و ارتباط با دانشآموزان است. بزرگترين دغدغه معلم آن است که شفاف و زلال سخن گويد و اين دغدغه در شعر محبت توسعه يافته و يک ملت مخاطب شعر اوست.
او در پايان به توفيق فراوان محبت در استفاده از ظرايف و ظرفيتهاي شعر کلاسيک اشاره کرد و افزود: ديگر توفيق وي، يگانگي شعر و شاعري اوست. همچنين مرتضي اميري اسفندقه در نشست نقد کتاب "از سالهاي دور و نزديک" محبت گفت: شعر محبت بعد از زمزمههايي که در شعر پارسي از طبيعت به گوش رسيده، يک بار ديگر طبيعت خلاق را به زيباترين شکل به رخ ميکشد.
اين شاعر عنوان كرد: زيباترين قافيههاي موضوعي را ميتوان در شعر محبت يافت. اميري اسفندقه با اشاره به سفارش "نيما يوشيج" به استفاده از واژههاي بومي، افزود: يکي از ويژگيهاي استاد محبت در شيوههاي کلاسيک و آزاد، استفاده از واژههاي بومي و محلي است. او همچنين يادآور شد: کار دشواري است که هم شاعر باشي و هم بااخلاق، هم شاعر باشي و هم مؤمن، سخت است هم شعر زيبا بگويي و اخلاق بدون ريا داشته باشي. محبت همواره شاعري است که در اوج زيبايي، اخلاق معنوي دارد. سيدناصر هاشمزاده - مدرس دانشگاه - هم در اين نشست عنوان كرد: بزرگداشت يک شاعر، بزرگداشت شعر است و شعر براي ما ايرانيها منبع حکمت و اخلاق است.
او گفت: شاعران براي ما بسيار مهمتر از حکما و فيلسوفاني که به شهرتهاي بزرگي هم رسيدهاند، تجلي کردهاند.
هاشمزاده افزود: ما امروزه حکمت و حکما را در شعر شاعران جستوجو ميکنيم. او در پايان گفت: محبت شاعري است که او را ميتوان از اشعارش شناخت.
در پايان نيز محمدجواد محبت در سخناني گفت: از تمامي استاداني که در اين مراسم اظهار لطف داشتند، تقدير ميکنم.
او با اشاره به بزرگداشتي که از سوي کانون پرورش فکري كودكان و نوجوانان کرمانشاه براي او برگزار شده است، يادآور شد: زماني که دانشآموزان به من لطف داشتند، تصميم گرفتم بيان بهتري از شعر "دو کاج" براي آنان ترسيم کنم؛ از اينرو پايان خوشي براي شعر سرودم.
او در ادامه، پايان شعر جديد "دو کاج" را براي حاضران اينگونه خواند:
كاج همسايه گفت با نرمي دوستي را نميبرم از ياد
شايد اين اتفاق هم روزي ناگهان از براي من افتاد
مهرباني به گوش باد رسيد باد آرام شد ملايم شد
کاج آسيبديدهي ما هم کَمکَمَک پا گرفت سالم شد
ميوهي کاجها فروميريخت دانهها ريشه ميزدند آسان
ابر باران رساند و چندي بعد ده ما نام يافت کاجستان