تاملی بر تحقیق و بررسی علمی کشاورز در کتاب نویسی نوین تاریخ
دکتر سیروس محبی دکترای تاریخ و استاد دانشگاه
هفته نامه صدای آزادی: زمانی که مشغول نوشتن رساله ی فوق لیسانس بودم سراغ اردشیرخان کشاورز را گرفتم و ایشان در طبقه دوم ساختمان پست شهید قندی بود. با سلام واحوالپرسی قصدم را به وی گفتم، در نگاه اولم دانش ایشان را در حد معمولی و مطالبی جسته و گریخته در خصوص نقش نیروهای آلمانی در جنگ جهانی اول می دانستم . جالب این بودکه وی گویا سال های آخر خدمتش را سپری می کرد.
به روزهای آینده می نگریست و از پنجره مشرف بر خیابان بیشتر بیرون را نگاه می کرد و من به حدس خودم بیشتر نزدیک می شدم. سپس با رفت و آمدهای متوالی و مکرر آشنایی فزون شد. کشاورز شاید جزو شخصیت های واقعی باشد که در بین افراد مؤثر و محقق چندان محضر اساتید بزرگ معتبر را درک نکرده، بلکه به ساحت حضور و اراده خویش و با تحمل مسئولیت های سنگین زندگی در گوشهای از این شهرغنوده و با صلابت به تفحص و نوشتن می پردازد.
ایشان از یک خانواده متوسط برخاسته است که شوق و ترغیبی هم جز خود نداشته و در همان ابتدای مدرسه با ادبیات کلاسیک ایران آشنا می شود. بتدریج و با مختصر مخارجی که از طرف پدر دریافت می کند کتب می خرد و می خواند. بعد از سپری کردن ایام دبیرستان جهت ادامه تحصیل در دانشگاه جندی شاپور در رشته ادبیات نام نویسی می کند و موفق می شود از آن مکان متفاوت از محل زندگی خود کسب دانش و فیض کند. البته بعدها نیز وقتی که به استخدام پست و تلگراف در می آید باز هم در کلاس های علمی بالاتر حضور می یابد ولی هیچکدام از درس کلاس ها نه توانسته است همانند علاقه و ممارست در خواندن وزحمت سالها دوری از منزل و مشقت برایشان مفید و مؤثر بوده باشد.
جمع آوری کتاب های فراوان آن هم در حوزه تاریخ معاصر ایران اختصاصا کتابخانه ایشان را به عنوان یکی از نادرترین کتابخانه های شخصی در شهر کرمانشاه مبدل نموده است. اهمیت این کار زمانی جلوه می نماید که ایشان با همان حقوق کارمندی توانسته است اکثر آثار را جمع کند. کسانیکه از کتابخانه ایشان کتابی را به امانت برده متوجه شدند که وی در حاشیه کتاب و یا زیرنویسها چه مقدار مطالبی که بعضاً اشتباهات نوشتاری و یا علمی بوده را گوشزد کرده است. اگر تلاش فرهنگی ایشان را یادآور شویم باید آن ها را به دو بخش تقسیم کرد. نخست حضور چندین ساله ایشان در صدا و سیمای استانی که تلاش پرارجی برای زنده نگه داشتن حوزه فرهنگ عمومی و شفاهی صورت می دهد و توانسته است از لابلای کتب، رفتارها و گفتارهای فراموش شده را به نسل جدید معرفی کند و هویت مستمر و متداولی که در جریان سیال فرهنگی ملتها نیازمند به آن هستند به خوبی بنمایاند. وی گرچه پای در تعصب خودی دارد ولی جهان فرهنگی را موزاییک های رنگارنگی می داند که اگر بخوبی چیده شوند، سبب غنای آن می گردد.
جالب این است که شنوندگان و بینندگان برنامه های محلی او را شناسنامه و مرکز سجل خانواده ها می دانند گاه مردم در کوچه و برزن از گذشته فامیلی خود از ایشان سئوال می کنند. بخش دیگر فعالیت ایشان نوشتن کتاب و مقالهها است که بُعد حقیقی شوق و انگیزه دانش دوستی و علقهی کشاورز به ماندگاری علم است که این مهم نه تنها وی را به عنوان یک نویسنده بلکه شخصیتی کشوری مبدل کرده است.
نامه نگاریهای ایشان با بزرگان عرصه علم و محققاً نیک نام در حوزههای مردم شناسی و تاریخ بیانگر چهره شدن ایشان درعرصه یک نویسنده شناخته شده است. نامه های آقایان دکتر بهاروند، کاوه بیات، زاوش و رضا قلی، دکتر شیخ الاسلامی و غیره این حقیقت را آشکار می کند که آقای کشاورز اشتباهات علمی را در بوته نقد قرارد داده . با این حال وی درخصوص تاریخ نویسی هنوز به سبک و سیاق گذشته می نویسد و بدلیل ضعف درمُتد تحقیقی به شیوه ای جدید گاه مجبوراست زحمت بیشتری را بکشد. همین عیب در خواندن کتاب ها ومطالعات وافر وی دیده می شود بطوری که در پایان بعضی ازکتابها آمده این کتاب برای بار چهارم خوانده شده است.
کتاب های ایشان را می توان در دو حوزه کلی دید. نخست اینکه کتاب زندگان عرصه ی عشق در ۳ جلد - تاریخ برق دراستان که این کتاب بیشتر درخصوص کسانی است که فعالیت مادی و معنوی انجام داده اند. رجال و مشاهیر کرمانشاهان و کرمانشاهِ ما به دور نمای قدیم شهر در حقیقت تاریخ محلی است که شاید برای اولین بار چنین کاری صورت گرفته -کرمانشاه در جنگ جهانی اول - گرد کُرد- تاریخ مشروطیت - امیر مخصوص کلهر، جدا از جنبهی محلی بیشتر حوادث و وقایع سیاسی را در بر می گیرد آثاردیگری چون کرمانشاهان در سفر نامه ی سیاحان- گُرد گُرد - کرمانشاهان در دفاع مقدس و یا روز شمارجنگ- نقش ایلات وعشایرکرمانشاهان در دفاع مقدس بیشتر در زمینه کرمانشاه شناسی است و آثار دیگری که بعضاً در جراید چاپ و یا بر روی آنتن رادیو رفته است و بعد به صورت کتاب به جامعه ارائه شده و فرا استانی یا در درون منطقه غرب کشور و حدوث وقایع مرتبط حول عشایر منطقه بحث می کند. چون تاریخ والیان پتشکوه لرستان- نقدی بر خاطرات سپهبد امیر احمدی- حاشیهای بر خاطرات سپهبد محمد شاه بختی- رزم آرا و اعمال سیاست های نظامی و غیر اینهاست.
بازنشر مطالب سایت «سايت بلوط - فرهنگ و هنر غرب كشور» با ذکر منبع مجاز مي باشد.
