عبور محتاطانه از کنار شاعر«سروین لار» ها / فیض اله پیری
 عبور محتاطانه از کنار شاعر«سروین لار» ها / فیض اله پیری
جغرافیای زبانی کلهر به سان مناطق کردنشین شاعران بداهه گوی زیادی دارد. طبع طبیعت و تاریخ، مردمان این خطه را صاحب ذوق ادبی کرده است. ادبیات کردی مرهون بسیای از همین بداهه گویان است که آثار وکاستهای سنتی آنها در سالهای اخیر رونق بخش شب نشینی ها و محافل دورهمی بود. شعر کردی اساسا خاستگاهی بداهه گویانه دارد و ...

به بهانه ۴۰ سالگی علی الفتی شاعر نام آوازه کرد کلهر
جغرافیای زبانی کلهر به سان مناطق کردنشین شاعران بداهه گوی زیادی دارد. طبع طبیعت و تاریخ، مردمان این خطه را صاحب ذوق ادبی کرده است.  ادبیات کردی مرهون بسیای از همین بداهه گویان است که آثار وکاستهای سنتی آنها در سالهای اخیر رونق بخش شب نشینی ها و محافل دورهمی بود. شعر کردی  اساسا خاستگاهی بداهه گویانه دارد و چنانکه مرحوم "اسد چراغی" از شعرای این خطه همین دیدگاه را تایید می کرد. مرحوم عباس کمندی نیز معتقد بود کردها در ادبیات  زبر بارعروض نرفتند. البته باید اضافه کرد شعر کلاسیک کردی بدون عروض معنایی ندارد و آثار شعرای نامی کرد عمدتا با همین هویت ادبی خلق شده اند. اما نکته قابل توجه  این است که عروض، محصول بومی ادبیات کردی نیست، بلکه کردها آن را چون صنعتی نو بکار گرفتند و آن را در ادبیات معاصر و کلاسیک کاربردی تر کرده اند. برغم این، برخی ادبیات موزون کردی انگار دوست ندارند آن هویت بداهه گویانه خود را از دست بدهند. آشتی بداهه و عروض نکته ای است که گویی فقط در ادبیات کردی اتفاق افتاده است. بسیاری از آثار شعرای کرد کلهر این ویژگی را در خود دارند و کهنسالان این منطقه که ذائقه شنوایی آنها با اشعار بداهه گویان عادت کرده،  مخاطب تام و تمام اشعار عروضی نیز هستند؛ از جمله اشعار علی الفتی که نوبت چاپ کتابهایش گاهی از انگشتان دست تجاوز می کند. 
بهانه بداهه گویی و بداهه نویسی نیز یاد کردن از این شاعر است. زاده سرزمین دشت و کوه و چشمه است، به سال ۱۳۵۶. "«نقاره کوت»" روستایی است در سرپل زهاب. مردمانش به زبان کردی کلهری سخن می گویند و"علی الفتی" را به تاریخ و ادبیات کردی معرفی کرده اند. ۴۰ ساله شده و این نقطه زمانی زندگی اش حتما نکته تاریخی مهمی است.  جوان است و انگار از دل تاریخ آمده است. کرد است گُرد. کروی است و از هر سو به او بنگری ابتدا  آغاز و انتهایش معلوم نیست، بلکه بتوانی آن گونه که هست، این نماینده ادبیات کردی کلهر را نمایان ببینی. از همین روست که من هیچگاه جرات نکردم، بلکه ترسیدم که به او نزدیک شوم.  با این یادداشت نیز چشم بسته و محتاطانه از کنار او رد می شوم، صرفا به این خاطر که ۴۰ سالگی اش را یادکرده و یا بهتر بگویم ثبت کرده باشم. 
به هر حال او علی الفتی است. از پیشگامان شعر کردی کلهری. به دوزبان کردی و فارسی شعر می گوید. سروده های کردی اش بوی گرمسیر می دهند، جای که زندگی به شدت تشنه آب و بهارش کوتاه و خاطره آفرین و حسرت آلود است. وجه مشترک شعر او با برخی از شاعران منطقه همین خصلت و خلسه خلوتی گرمسیر است که سکوت با صدای پرنده یا جیرجیرک و یا  سرود پرنده "گناسر" و خروش الوند و  فریاد دهقانی بیل به دوش و داس به دست شکسته می شود.
شاعر گرمسیری ما، رودخانه الوند در سرپل زهاب و قصرشیرین و خانقین و نیز نقاطی چون کوههای خاطره ساز چون "ناوکل" در سرپل زهاب و دالاهو و البته عشقهای تاریخی و باغهای انار و لیمو را انگار از دریچه دوربین تاریخ روایت می کند. علی الفتی گویی خبرنگاری است که نزد مردمانی کهن آمده و در ۴۰ سالگی، عمری به درازنای تاریخ منطقه دارد. از همین روست که تصویر سازی گرمسیرانه از فرهنگ، ناتورالیسمی تاریخی و نوستالژیک با خود دارد. مرگ در اشعار او فزاینده است و زندگی نیز در عشق معنا می باید. او ابزاری به نام مردم شناسی دارد و با استفاده از فرهنگ عامه و شناخت زبان زادگاه و زادبومش، به آسانی با مردم ارتباط برقرار می کند و همزمان که در برخی آثار جدیدش مانند کتاب"سانه ناو" نگاهی مدرن به زندگی و ادبیات دارد، در کتاب" گرمه شین" انگار چریکی است که مداقع سنن قبیله است و ارزشهایشان را پاس می دارد. گرچه در همین کتاب اهل ادبیات نشانه های نوگرایی ادب و اندیشه الفتی را گواهی می کنند.
انبوه تولیدات ادبی او محشون از اندیشه و فلسفه است. او شاعری است که گاهی فرصت زندگی پیدا کرده و در همین جوانی پیر دنیا دیده ای می ماند که انگار بدون گفتار می خواهد پیراهن خونیش را به نشانه شکار و شاهکارهای ادبی اش به نسل امروز معرفی کند ارائه تحلیلهای و تصاویر متفاوت و مخصوصا کاربرد نشانه های رمزدار و رازآلود از ویژگی های شعر اوست. شاید همین ترس و نگاه محتاطانه به الفتی است که به آدمی اجازه نمی دهد که شعری از او را در وجیزه تحلیل کند. تمام اشعار او سرشار گزاره های فلسفی و انگارها و نگاره های رنگین ادبی و فرهنگی است. او نقاش نگارین فرهنگ مردمان کرد کلهر و گزارشگر تاریخی است که مورخین فراموش کرده اند آن را بنویسند، یا دست کم به زبان شعر بنویسند. آنان که با زادبوم علی الفتی و یا زبان و فرهنگ کردان کلهر آشنایی دارند، می دانند این شاعر با چه تصاویر نابی حق خود را به تاریخ ادا کرده است. او جامعه "سروین لار" ها را به زیبایی به جامه شعر پوشیده است. جایی که در "گه رمه شین" می گوید:"
»ده رمان و دل خوه شی م دی سه روین لا وه لاس عه زیز«"( درمان و دلخوشی من سربند کج ها ست عزیز).
حجاب و سربندهای زیبای زنان کلهر، بزرگ و کج است و این گونه هویت خود را همراه با "لچک" های آویزان به رخ می کشند. این نکته در اشعار و ادبیات فولکلوریک نیز مورد توجه است. علی الفتی نیز به شدت از این هویت تاریخی دفاع می کند که خود از نظر نشانه شناسی تحلیلی جدی و جدا ومی طلبد.
گرچه برای الفتی همین کتاب " گه ر مه شین" کافیست که کیستی او را روشن کند، اما او صاحب کتابهایی است که هر کدام برای نام آوازه شدن یک شاعر کافی است. در سال ۸۲ به خاطر اشعار کتاب "خاکستری" برنده جایزه سازمان ملی جوانان در غرب کشور و با " هوای هرات" یکی از برگزیدگان جایزه شعر نیما شد. در نخستین فستیوال ادبی مولوی کرد در سنندج در خردادماه سال ۱۳۹۱ نیز کتاب "سانه ناو" الفتی به عنوان برگزیده شعر کردی در پنج سال اخیر معرفی شد. "آهوان ملل"،"، "آنها از مرگ ترسیده بودند""(داستان)، "از ای‍ن خ‍واب‍ی‍ده‌ت‍ر""(غیرقابل چاپ اعلام شد)، "راخ"، " "به روایت دوربین روسی"، "گیان"، "سزیان وه‌فر"،"گه رمیان"،"سریوت باشوور" و" "شفاهی به ندرت"" دیگر کتابهای او هستند.
۴۰ سالگی این شاعر اگر نقطه عطفی در تاریخ ادبیات کردی معاصر نباشد، احتمالا بخشهای دیگر آن برای برخی از اهالی ادبیات نیز  مهم نباشد. به نظر می رسد که علی الفتی دیگر نیازی نباشد که کتابی دیگر منتشر کند. او  تنها با کتاب "گه‌رمه‌شین" شاعر ملی کرد است.
شماره ۹۳۷ هفته نامه سیروان
اطلاعات شما ذخيره شود ؟