گیانه‌وه‌ره‌یل وه‌ێڵ مه‌ترسی دارن؟ / ئه‌شکان میری
گیانه‌وه‌ره‌یل وه‌ێڵ مه‌ترسی دارن؟ / ئه‌شکان میری
یه‌کێگ له‌ی گێچه‌ڵه‌یله، جێ وه‌ جێ کردن نه‌خوه‌شیه‌یلێگه‌ ک حه‌یات وه‌حش وه‌ پێان حه‌ساس و نیه‌تیونێد خوه‌ێ له‌ وه‌رێان بپارێزێد. به‌ڵاو بیون ئه‌نگه‌ڵ و نه‌خوه‌شیه‌یل عفونی له‌ حه‌یات وه‌حش له‌ چه‌ن ساڵ له‌ یه‌وه‌ر وێنه‌ێگ دیار و رووناک ئڕا ئه‌ی قسه‌سه‌.

چه‌ن ساڵه‌ ته‌و پارێزان له‌ گیانه‌وه‌ره‌یل وه‌ تاێبه‌ت گیانه‌وه‌ره‌یل وه‌ێڵ جوور گه‌ماڵ و پشی له‌ ناو فره‌ێگ له‌ کوومه‌ڵه‌ پارێزه‌یل ژینگه‌ داخو بیوه‌. گاجار فره‌ێگ له‌ وێنه‌و وه‌تاره‌یلێل ئه‌ی هه‌نینه‌یله‌ له‌ ناو فه‌زاێ مه‌جازی به‌ڵاو بوود ک فره‌ترێان پشت تێکردن له‌ کاروه‌ده‌سه‌یل و خه‌لکه‌ ک نووڕگه‌ێ تاێبه‌ته‌ێگ له‌ی ده‌س گیانه‌وه‌ره‌یله‌ نه‌ێرن. داخواز ئه‌ی ده‌سه‌ پارێزان و پشت گرتن له‌ گه‌ماڵ و پشیه‌یل وێڵ له‌ گێشت حاڵێگه.‌ ئامانجێگ ک له‌ نووڕگه‌ی یه‌کم فره‌ ره‌نگین و مرۆڤایه‌تیه‌، وه‌ڵام ئه‌ی پشت گرتنه‌یله‌ زه‌ره‌ده‌یلێگ دێرێ ک باێس گێشت که‌سێل داخواز پارێزانێان له‌ لێان بزانێد. فره‌ێگ له‌ گه‌ماڵ و پشیه‌یل وێڵ له‌ ناو شاره‌یل و ده‌یشته‌یل تیوش نه‌خوه‌شیه‌یل مه‌ترسی دار و قورسێگ جوور ''هاری''ن ک تیونن خیونی هه‌ر که‌سێگ بوون.

 ئڕا وێنه‌ تیونیم له‌ وڵات هندوستان ناو بوه‌یم ک وێنه‌یگ ئڕا گه‌وره‌ترین قوروانی گه‌ماڵه‌یل وێڵن. سه‌باره‌ت له‌ سه‌رژماره‌یل تازه‌ له‌ی وڵاته‌، نزیک وه‌ بیس هه‌زار که‌س له‌ ساڵ وه‌ بوونه‌ێ نه‌خوه‌شی هاری له‌ کیس چن ( فره‌تر له‌ یه‌ک له‌ سه‌د مردنه‌یل سه‌باره‌ت ئه‌ی نه‌خوه‌شیه‌ له‌ دونیا). بێجگه‌ ئیانه‌، ئه‌ی گیانه‌وه‌ره‌یل وێڵه‌ هه‌ناێ وێڵ بوون له‌ ناو سرۆشت و ژینگه‌ تیونن گێشت گیانه‌وره‌یل ژینگه‌ ک له‌ ناو حه‌یات وه‌حش ناسیمنێان، گه‌رد گێچه‌له‌یل فره‌ گرێنگێگ ریو وه‌ ریو بکه‌ن. 

یه‌کێگ له‌ی گێچه‌ڵه‌یله، جێ وه‌ جێ کردن نه‌خوه‌شیه‌یلێگه‌ ک حه‌یات وه‌حش وه‌ پێان حه‌ساس و نیه‌تیونێد خوه‌ێ له‌ وه‌رێان بپارێزێد. به‌ڵاو بیون ئه‌نگه‌ڵ و نه‌خوه‌شیه‌یل عفونی له‌ حه‌یات وه‌حش له‌ چه‌ن ساڵ له‌ یه‌وه‌ر وێنه‌ێگ دیار و رووناک ئڕا ئه‌ی قسه‌سه‌. به‌شیگ تر له‌ی گێچه‌ڵه‌یله‌، شێواندن بالانس و سه‌قام ئکولوژی له‌ ده‌س ئه‌ی گیانه‌وه‌ره‌یل وێڵه‌سه‌. 

هه‌ناێ هاتن ئه‌ی گیانه‌وه‌ره‌یله‌ له‌ ژینگه‌، شه‌ڕ و رقابه‌ت ئڕا، غه‌زا، جێ و وه‌چکه‌ هاوردن له‌ ماوه‌ێن حه‌یات وه‌حش و گیانه‌وه‌ره‌یل بێگانه‌ فره‌و بوود هه‌ر ئه‌ی به‌شه‌ تیونێد گێشت سه‌قام سرۆشت له‌ یه‌ک بتیوچنێد. ئێره‌نگه‌ چاره‌ چه‌س؟ له‌ فره‌تر وڵاته‌یل دونیا یه‌کو گرتنه‌یل فره‌ێگ ئڕا درس کردن ئه‌ی گێچه‌ڵه‌ وه‌ رێ که‌فتێه‌ ک تیونیم وڵات رومانی ئڕا وێنه‌ ناو بوه‌یم ک دیواێ گرتو کردن ئه‌ی گیانه‌وه‌ره‌لیه‌ گێشتیان هه‌ڕکان و کووێان کرد. 

له‌ بازێگ تر له‌ وڵاته‌یل دیواێ ئه‌وێکه‌ ئه‌ی گیانه‌وه‌ره‌یل وه‌ێڵه‌ خاون ئڕاێان پێا نه‌ود وه‌ ره‌وشته‌یل زانستی کوشێدێان. هه‌ر لێوا ک دیاره‌، له‌ گێشت وڵاته‌یله‌ نووا که‌فتێ له‌ دونیا، وه‌ شیوه‌ێ زانستی و زیره‌کانه‌ گه‌رد ئه‌ی گێچه‌ڵه‌ ریو وه‌ ریو بوون. خاس تر ئه‌وه‌سه‌ وه‌رپرسه‌یل و خه‌لک ژینگه‌ پارێز خوه‌مانیش له‌ی ره‌وشته‌یل زانستی و درسه‌ وه‌ کار بوه‌ێده‌و له‌ قسه‌و کاره‌یله‌ ئحساسی نووا گیری بکه‌ێد. ‌
اطلاعات شما ذخيره شود ؟