دکتر خانی: امیدوارم «تندیس بلوط» بستری برای بالندگی ادبیات و هنر کُردی در کرمانشاه و ایلام فراهم کند
دکتر خانی: امیدوارم «تندیس بلوط» بستری برای بالندگی ادبیات و هنر کُردی در کرمانشاه و ایلام فراهم کند
جوانان ما نبایستی تصور کنند که ادبیات کُردی کم از ادبیات زبان های دیگر در سطح جهان دارد. ادبیات معاصر کردی در سطح جهان امروز شناخته شده است. شاعرانی چون شیرکو بیکس، عبدالله پشیو، لطیف هلمت، جلال ملکشاه، بختیار علی و ...توانسته اند مرزهای ادبیات جهان را درنوردند...

سحر شریفی : شیفتگان فرهنگ و ادبیات کُردی در کرمانشاه و ایلام اولین کار مهم او را انتشار دیوان شعر شاکه و خان منصور می دانند و آنان که با شعر فارسی دهه ی هفتاد خورشیدی آشنا هستند،اولین کتابش را به نام «ما به صبح می رسیم»  دیده اند و خوانده اند. علیرضا خانی دانش آموخته ی دکترای زبان و ادبیات فارسی و مدرس دانشگاه، اکنون به عنوان یکی از چهره های تلاشگر فرهنگ و ادبیات کُردی در جغرافیای زندگی اش ،نام آشنای همگان است.نقش او را به عنوان یکی از بانیان جشنواره ی «منال و ملیوچگ» که هر ساله در زادگاهش -ایوان غرب- برگزار می شود، نباید نادیده گرفت. به بهانه ی همایش «معرفی شاعر جوان کُرد» در کرمانشاه با او گفتگو کرده ایم. حاصل این گفتگو پیش روی شماست:  

ضرورت پرداختن به زبان کردی و گویش های آن را چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا پرداختن به این موضوعات می تواند ضرورت و فرصت باشد ؟
سوال جالبی است. مگر می شود گویش های یک زبان را نادیده انگاشت و سپس به بقای آن زبان امیدوار بود؟ گویش های هر زبانی از جمله زبان کُردی گنجینه های گرانسنگی هستند که فرهنگ و تاریخ را چون آینه منعکس می کنند و ضرورت پرداختن به آنها را امری بدیهی و مهم می دانم که از دیدگاه زبانشناسی نیز اهمیت بسزایی دارد. گویش های زبان کردی، سرمایه ها و گنجینه های مهمی هستند که همانند آینه هایی شفاف، فرهنگ های گوناگون سرزمین مادریمان را می نمایاند، هر یک از واژه های یک گویش کردی گوشه ای از تاریخ اجتماعی فرهنگی ملت ماست از دیگر سوی با شناخت ظرافت های ساختاری گویش های مختلف کُردی می توانیم جلوه هایی از زایایی و پویایی زبان کردی را دریابیم. آنهاییکه زبان را بدون در نظر گرفتن گویش های آن می پندارند شناخت کافی در این حوزه را ندارند.

کیفیت و کمیت آثار ادبی کُردی در کرمانشاه و ایلام را چگونه ارزیابی می کنید؟ 
نویسندگان، شاعران، هنرمندان و مترجمان کرد برای افزایش سطح ادبیات و فرهنگ باید دلسوزانه کار و تلاش کنند. تقویت فرایند رشد و ارتقای هویت ملی ما از طریق ادبیات، فرهنگ و هنر محقق می شود که بار آن بر دوش افراد بالاست.در رابطه با کمیت و کیفیت آثار ادبی، هنری و فرهنگی در کرمانشاه و ایلام باید عرض کنم که این حجم و مقدار کافی نیست چرا که ما مسئول انتقال فرهنگ، هنر و ادبیاتمان به نسل های بعدی خواهیم بود هم اکنون آثار مکتوب و ارزشمندمان آن اندازه نیست که نسل بعدی ما را اغنا کند. ادبیات کُردی در استان ایلام و کرمانشاه نیازمند یک عزم جدی و جمعی است باید از قابلیت ها و توانایی های همه ی نویسندگان، هنرمندان، شعرا و مترجمان استفاده کرد چون گمان نمیکنم نویسنده و شاعر و هنرمندی کرد وجود داشته باشد که نوشتن در حوزه ی ادبیات و فرهنگ کردی را نادیده بگیرد مگر اینکه خود را نادیده بگیرد و هویت جدیدی اختیار کرده باشد.نادیده گرفتن این بخش از وجود انسان، نادیده انگاشتن خود انسان است. البته نباید نادیده انگاشت که دانشجویان مقاطع ارشد و دکتری در این استانها نگاهی کاملا علمی و پژوهشی به حوزه ی شعر و ادب کردی کلهری دارند که این می تواند نوید بخش اینده ای روشن برای شعر و ادب کردی باشد شاهد این مدعا رساله و پایان نامه هایی است که در رابطه با دیوان شعر شاکه و خان منصور و غلامرضا ارکوازی و شعر کردی کلهری تا بحال نوشته شده است.

چه خلاءهایی در این حوزه احساس می کنید؟
بدون شک در هر حوزه ای خلاءهایی وجود دارد و حوزه ی ادبیات کردی در کرمانشاه و ایلام نیز از این قاعده مستثنی نیست و امیدواریم با همگرایی و ایجاد فضایی دلسوزانه بتوانیم این خلاءها را پر کنیم . در حوزه ی ادبیات کردی کلهری از نثر کردی کلهری، ترجمه کردی کلهری، تئاتر کردی کلهری و سینمای کردی کلهری، نقد ادبی و... خبری نیست اگر هم هست چندان چنگی به دل نمی زند. موسیقی و شعر کردی کلهری و شعر کردی کودک کلهری در این حوزه قابل تامل و تعمق هستند.

نقش همایش ها و سمینارها را در ارتقای این سطوح چگونه ارزیابی می کنید؟
شکی نیست که ایجاد فضاهایی چون همایش های علمی؛ سمینارهای علمی و فرهنگی و جایزه ها می توانند انگیزه ای برای جوانان و علاقمندان باشند و تاثیر خواهند داشت. برگزاری کنگره های متعدد در کردستان از جمله کنگره ی فرزانگان کرد، ملا مصطفی بیسارانی، مولوی کرد، ماموستا عباس حقیقی، میرزا عبدالقادر پاوه ای، غلامرضا خان ارکوازی، شاکه و خان منصور، میرزا منوچهر خان کولیوند و ... چند دوره کنگره ی زبان و ادبیات کردی، کنگره ها و همایش های داستانی و نمایشی و موسیقی و جشنواره های متعدد شعر در مناطق کردنشین، که در آن ها نویسندگان و هنرمندان و شاعران مورد توجه واقع شده اند، توانسته اند برای جوانان چراغ راهی باشندو بدون تردید در زنده نگه داشتن و بالندگی ادبیات کردی بی تاثیر نبوده اند.

فضای مجازی را چگونه توانسته یا می تواند به بالندگی ادبیات کُردی یاری رساند؟
کشف استعدادهای تازه می تواند بستر مناسبی در حوزه ی ادبیات کردی بوجود آورد. البته باید اذعان کنم که فضای مجازی اگر به درستی مورد توجه قرار گیرد، می تواند در این حوزه ما را یاری کند. رسانه ها و تریبون ها در اختیار یک طیف یا عده ای محدود است که شاید بروز و ظهور و کشف استعدادها در آن بسیار سخت باشد اما امروزه می توان از این ظرفیت به نحو احسن استفاده کرد.

ضرورت وجود همایش ها و اهدای تندیس هایی همچون «تندیس بلوط» را در حوزه ی ادبیات کُردی کرمانشاه و ایلام چگونه می بینید؟
همه نیک به این امر واقفیم که یکی از راههای تشویق و ترغیب شاعران جوان به فعالیت های ادبی و هنری، اعطا و اهدا جایزه ها و تندیس هاست. «تندیس بلوط» هم از این قاعده استثنا نیست و در بی توجهی نهادهای دولتی و از آن میان ادارات و نهادهای فرهنگی چون ارشاد، «سایت وزین بلوط» به همت دوست پژوهشگرم جلیل آهنگرنژاد اقدام به این امر مهم و پسندیده کرده است. 
نکته ای که نباید از نظرها دور انگاشته شود، این است که در ایران تنوع جایزه های ادبی بسیار کم است. دقت کنید فرانسه در سال ۷۰۰ مراسم جایزه ی ادبی را برگزار می شود در حالیکه ایران به تعداد انگشتان در سال نمی رسد. تندیس شعر کردی جوان را به فال نیک می گیریم و امیدواریم در سالهای پیش رو برای شعر کلاسیک کردی، شعر آزاد کردی، شعر کردی کودک، تئاتر کردی، ترجمه کردی، فرهنگ نویسی کردی و ...بتوان همین روند و جایزه را در جای جای مناطق کردنشین برگزار کرد و باور من این است که تلنگر تندیس بلوط  بقیه ی حوزه های ادبیات کردی را نیز به این وادی خواهد کشاند. این نوع حرکت های فرهنگی و پسندیده در حوزه ی ادبیات می تواند بستر امید برای پیشرفت و ترقی و ارتباط بیشتر را فرهم نماید.

مشتاق شنیدن صحبت آخرتان با خوانندگان و علاقمندان به ادبیات کردی در کرمانشاه و ایلام هستیم
جوانان ما نبایستی تصور کنند که ادبیات کُردی کم از ادبیات زبان های دیگر در سطح جهان دارد. ادبیات معاصر کردی در سطح جهان امروز شناخته شده است. شاعرانی چون شیرکو بیکس، عبدالله پشیو، لطیف هلمت، جلال ملکشاه، بختیار علی و ...توانسته اند مرزهای ادبیات جهان را درنوردند. شعر کردی کلهری نیز توانسته است خود را به ادبیات کردی معرفی کند و  از پتانسیل بسیار بالایی برخوردار است و استعدادهای بالقوه ی زیادی در خود نهفته دارد. از آغازگران این حوزه در کرمانشاه و ایلام می توان از شاکه و خان منصور، الماس خان کلهر، آقابیگ، سیدیعقوب ماهیدشتی، غلامرضاخان ارکوازی، رستم ایلامی، سیدصالح ماهیدشتی، نقی خان آزاد، خانای داجیوند، طهماسب قلی خان کلهر، نجفالی و ... نام برد که از سرایندگان و شاعران گرانسنگ ادبیات کردی هستند.
 از شعرای امروز در کرمانشاه و ایلام که نقش تاثیرگذاری آنها قابل انکار نیست می توان از : پرتو، تمکین کرمانشاهی، یدالله بهزاد ایوانی، کیومرث عباسی قصری، ولی محمد امیدی، عباسی آرام، ظاهر سارایی، سید قاسم ارژنگ، سعید عبادتیان، جلیل آهنگرنژاد، بهروز یاسمی، آرش افضلی، نبی احمدی، رضا موزونی، حبیب بخشوده، علی الفتی، علی محمد محمدی، کیومرث امیری، بابک درویش پور، کیومرث مرادی، سالم پوراحمد و ... نام برد که در اعتلای فرهنگ و هنر و ادب کُردی در این سامان بی چشمداشتی از هیچ تلاشی دریغ نکرده اند و توانسته اند بابی از شعر و ادب کردی در کرمانشاه و ایلام را به روی علاقمندان باز نمایند. 
همسویی و همگرایی این عزیزان دلسوز فرهنگ و ادب توانسته است کتاب ها و مجموعه های قابل توجه و تاملی را به کتابخانه ی کردی تقدیم دارد. تلاش این دلسوزان در استان ایلام، به برگزاری دو کنگره ی مهم، کنگره ی غلامرضاخان ارکوازی و کنگره ی شاکه و خان منصور و برگزاری همایش ها و جشنواره ها و شب های شعر کردی و شعر کردی کودک و در استان کرمانشاه نیز به برگزاری همایش شاکه و خان منصور در اسلام آباد و همایش ها و جشنواره ها و شب های شعر کردی و ... منجر گردیده است. امروز نیز شاهد رخداد فرهنگی ادبی دیگر در این استان  خواهیم بود.
 اهدای تندیس بلوط به برگزیده های شعر جوان کردی می تواند در آینده جایگاه ویژه ای در جمع اهل قلم پیدا کند. امیدوارم «تندیس بلوط» بستر مناسبی فراهم کند تا شاهد بالندگی بیش از پیش ادبیات و هنر کردی در کرمانشاه و ایلام باشیم تا نسل های بعد به خودباوری برسند و توجه به هویت فرهنگی ادبی با سرشت آنها عجین گردد. باشد که پاسدار شایسته ی  فرهنگ غنی و ادب گرانسنگ کردی خویش باشیم. 
ایدون باد 
نظرات [۲]
جمعه، ۲۳ بهمن ۱۳۹۴ :: ۱۷:۲۰
دست آقای آهنگرنژاد درد نکند به خاطر این حرکت خوب فرهنگی. امیدوارم همواره پیش گام اینگونه کارهایی باشد
چهارشنبه، ۲۱ بهمن ۱۳۹۴ :: ۱۰:۱۰
اخه برادر اسامی که ذکر کردید بجز سه چهار نفر کدامشان در راهاعتلای شعر کردی کوشیده اند، سالم پور احمد لر هستند و یک بیت شعر کردی ندارد همچتین نبی احمدی قابل احترامند اما بهتر است با شناخت حرف بزنید با احترام
اطلاعات شما ذخيره شود ؟