نیه‌تۊه‌نم وه‌ره‌و نوا بچم، وه‌ره‌و نوا چم / وەت ‌‌و وێژ وه گەرد «موحەمەد مورادی نساری*»
نیه‌تۊه‌نم وه‌ره‌و نوا بچم، وه‌ره‌و نوا چم / وەت ‌‌و وێژ وه گەرد «موحەمەد مورادی نساری*»
کاک ئاکۆ به‌ش گه‌ورای ژیان خوه‌ی له خزمه‌ت زوان و فه‌رهه‌نگ کوردی بۊه و ناو ناسیاگێگه ئه‌ڕا گشت چاڵاکه‌یل کورد، هه‌رچه‌ن وه داخه‌و هه‌رگز وه ئه‌ندازه‌ێگ ک شایسته‌سه قه‌در و ڕێز لێ نه‌گرتنه، کاک ئاکۆ چه‌ندین کتاو ماندگار و ئه‌رزشدار پێشکه‌ش وه کتاوخانه‌ی کوردی کردێبه...

ئەشکان میری: له مژار ئەدەبیات و فەرهەنگ کوردی، زامەت کیشەیل و دەسەڵاتدارەیل فرەێگ دێریم ک وە داخەوە وە بوونەی نەۊن پشت‌گیریەیل دەوڵەتی و مەردمی، کەمتر ڕێزگرتن رەسمیێگ ئڕایان دامەرزیاس. له باوەڕ فرەیگ له کوومەڵگا(جامعه)ناسەیل یەکێگ له خاس‌ترین ڕەوشتەیل ڕێزگرتن له زامەت‌کیشەیل و دەسەڵات‌دارەیل فەرهەنگ و ئەدەبیات، خڵات بەخشان وە ئەوانە ک وە پێیان نیشان دریەیگ زامەتەیلیان هانە وەر چەو مەردم و گشت قەیرزانیانن. له نووڕگەی دەروونناسیش (روانشناسی) هەڵوژاردن و خڵات بەخشان وه ناودارەیل کوومەڵگا، تۊەنێد مدووێگ بوود ئڕا وەرەو بان چیێن فەرهەنگ ئەو مەردمە. چاپەمەنی (نه‌شر) «باشوور» ئڕا یەکمین جار «خڵات ئه‌ده‌بی باشوور» ئه‌و ڕێ خستێیه ک وه‌ی بوونەوە وت و وێژێگ گەرد بەرپرس (مسؤول) ئێ چاپەمەنیە، موحەمەد مورادی نساری، شاعر و نۊسەر ئیلامی داشتیمنه ک ئێوە موخاته‌به‌یل هەنینمان وه خوەنینێ داوەت کەیمن:
یەکم پرسیار له یەوە دەس وە پێ بکەیم، مەبەست چاپه‌مەنی باشوور ئڕا پیشکەش کردن خڵات ئەدەبی چەس؟
مه‌به‌ست سه‌ره‌کی و ئه‌سڵی ئیمه خزمه‌ت وه زوان و فه‌رهه‌نگ کوردییه، وه‌ خوه‌شحاڵییه‌و پاره‌که ده‌س کردیمنه دامه‌زرانن چاپه‌مه‌نی باشوور و له لای چاپه‌مه‌نی، جه‌واز ئه‌نجومه‌ن ئه‌ده‌بی باشووریش گرتیمن ک کارێ ئه‌و ڕێ خسن دانیشتنه‌یل ئه‌ده‌بی و فه‌رهه‌نگی له ئیلامه و تا ئێرنگه میوانه‌یل خاس و پایه‌به‌رزێگ داوه‌‌ت کردیمنه. خڵات ئه‌ده‌بی باشوور هه‌م وه‌ جوورێگ له دریژای کاره‌یل تر مه‌رکه‌ز فه‌رهه‌نگی و نه‌شر باشووره‌ ئه‌ڕا خزمه‌ت وه زوان و ئه‌ده‌ب کوردی ک ئمساڵ یه‌کمین ده‌وره‌ی ئه‌و ڕێ که‌فێگ، هه‌ده‌ف و مه‌به‌ست ئێ خڵاته ڕێز گرتن له زامه‌ت که‌سانێگه ک ئڕا زوان کوردی ته‌قلا کردنه و ناسانن فره‌تر ئێ ئه‌زیزه‌یله وه مه‌ردم وڵاتمان.
فرە خاس، کاکە موحەمەد هەر ئێجووره ک خوەد زانی، کەم یا فره لەی دەس خەڵاتەیل ئەدەبیه هەس، جوور «خڵات شێعر جوان» ک له "صدای آزادی" پێشکەش جنابدیش بیە، وەڵام چ کەمبوودێگ لەی بەشە دۊنین، ک تەسمیم گرتین ئێ خڵاتە پێشکه‌ش بکەین؟
وه‌ راس به‌شێگه لێ ئڕا ڕه‌ونق و پوویایی زوان کوردییه و هه‌رئیجووره نه‌ۊن خڵاته‌یل خاس ده‌وڵه‌تی ئڕا ئێ زوان و ئه‌ده‌بیاته‌ وه تایبه‌ت له جیێگ جوور کرماشانه وه داخه‌و، ئیمه له‌ی دو حاڵه‌ته مه‌عمووله‌ن خڵات پێشکه‌ش که‌یمن، خوازیمن زوانمان دیده بوود و گه‌شه‌ێ فره‌تر بکه‌ێگ و خوه‌مان ئزمه‌ت خوه‌مان و زوانمان بگریمن وه‌ختێ ده‌سه‌ڵات ئه‌وقره ک بایه‌د پشتیوانێ نییه
چۊن ئیه یەکم جاره ک نه‌شر باشوور خڵات ئەده‌بی پێشکه‌ش که‌یگ، توایم بزانیم چ کەم و کسریێگ لەی بەشە دۊنین؟
که‌م‌وکسری ئه‌سڵی نیاشتن سه‌رمایه‌ی مادییه، ئه‌گه‌ر سه‌رمایه بیاشتایمن بێ‌شک تۊه‌نسیم حه‌وزه‌یل جیاواز ته‌فکیک بکه‌یمن و له هه‌ر حه‌وزه یه‌ی نه‌فه‌ر هه‌ڵوژارده بکردایمن یان هدیه‌و پێشکه‌شی خڵاته فره‌تر بۊاتا، هه‌رچه‌ن وه شکڵ گەشتی ئه‌رزش مه‌عنه‌وی خڵاته فرەترە
ئەدەبیات کوردی وە تایبەت کوردی باشووری (جنوبی)، له چ ڕێیێگەو تۊەنن سەرمایه‌ی مادی ئڕا بڵاو کردن و چاپ تەولیدات ئەدەبی خوەیان په‌یا بکەن؟
هه‌م ده‌وڵه‌ت و هه‌م مه‌ردم بایه بانه ناو کار و ئه‌وانه‌ی ک سه‌رمایه دێرن کورووره‌ی (دغدغه‌ی) کار فه‌رهه‌نگی په‌یدا بکه‌ن، چۊن زوان و فه‌رهه‌نگ هن گشت جامعه‌و مه‌ردمه نه هن چین دیاریێگ
هه‌ڵوژیای خڵات ئمساڵ، ئاکۆ جەلیلیان بۊ، وه چ شێوەیگ کاک ئاکۆ‌ هەڵوەژاردین؟
مه‌رکه‌ز فه‌رهه‌نگی و چاپه‌مه‌نی باشوور له ۳۰ نه‌فه‌ر له خاوه‌ن‌قه‌ڵه‌مه‌یل کورد له به‌شه‌یل جیاواز ئه‌ده‌بی و فه‌رهه‌نگی نه‌زه‌رخوازی کرد و داوای له هه‌ر ئه‌زیزێگ ناسانن ٣ کاندیدا ئه‌ڕا گرتن خڵات ئه‌ده‌بی باشوور بۊ، ک ۲۲ نه‌فه‌ر له‌ی ئه‌زیزه‌یله کاندیده‌یل خوه‌یان موعه‌ڕفی کردن و کاک ئاکۆ جه‌لیلیان فره‌ترین ده‌نگ هاوردن. ئێ خڵاه وه شێوه‌ی «غیررقابتی»ه و له ڕێ نه‌زه‌رخوازی یه‌ی نه‌فه‌ر هه‌ڵوژارده بوود
بێ گۆمان ئاکۆ جەلیلیان ناو ناسریای زوان و ئەدەبیات کوردییه، وەڵام توایم ک ئێوە کەمێگ له باوەت ئێ چاڵاک فەرهەنگی ئەدەبیه ئڕامان گەپ بێیەن
کاک ئاکۆ به‌ش گه‌ورای ژیان خوه‌ی له خزمه‌ت زوان و فه‌رهه‌نگ کوردی بۊه و ناو ناسیاگێگه ئه‌ڕا گشت چاڵاکه‌یل کورد، هه‌رچه‌ن وه داخه‌و هه‌رگز وه ئه‌ندازه‌ێگ ک شایسته‌سه قه‌در و ڕێز لێ نه‌گرتنه، کاک ئاکۆ چه‌ندین کتاو ماندگار و ئه‌رزشدار پێشکه‌ش وه کتاوخانه‌ی کوردی کردێبه ک ئه‌ڕا نموونه تۊه‌نیمن وه‌ی کتاوه‌یله ئاماژه بکه‌یمن: فه‌رهه‌نگ واژه‌ی کوردی-کوردی-فارسی باشوور، رومان ئاگرمه‌لۊچ (یه‌کمین رومان کوردی باشووری)، تاریکخانه جڵد ۱؛ کرماشان (شناسنامه‌ای نو برای تاریخی کهن)، زه‌ڕینه‌و سیمینه ۵ جڵد (بەرگ یەکەم پەندی پێشنان، بەرگ دوەم شێعر فولکلور، بەرگ سێهەم چەوچە و مەتڵوکە، بەرگ چوارم باوەڕ و خورافە، بەرگ پەنجم نەوحەی کوردی)، داستان ڕه‌نگامه، و هه‌ر ئێجووره «دایره‌المعارف» گه‌ورای «کوردیکا» ک ته‌نیا به‌ش واژه‌یلێ ۳۰ جڵده‌ و ۳۴۰ هزار واژه‌ی کوردی له خوه‌ی گرێگ و تا ئێرنگه ۶ جڵده‌ لێ چاپ کریاگه.
بەرنامەدان ئڕا بانان چەس؟
قسیه‌یگ ساموئل بکت دێرێ ئۊشێگ: «نیه‌تۊه‌نم وه‌ره‌و نوا بچم، وه‌ره‌و نوا چم» ئیمه‌یش هیچ ڕێ تر بێجگه دریژا دان و وه‌ره‌و نوا چگن و ته‌قلای زیاتر ئڕا زوان و ئه‌ده‌بیات کوردی نه‌یریمن. مه‌رکه‌ز فه‌رهه‌نگی و چاپه‌مه‌نی باشوور بێ‌وچان ئڕا گه‌شه کردن زوان و ئه‌ده‌بیات کوردی باشووری ته‌قلا و کووشش که‌یگ.
ئڕا وت و وێژ وه گەردمان سپاس لێدان کەیمن و هیوای سەر بڵێنی ئڕادان دێریم

به‌رپرس مه‌رکه‌ز فه‌رهه‌نگی و نه‌شر باشوور

اطلاعات شما ذخيره شود ؟