علی مسعودی‌نیا
ماه مهمان چشمان تو بود

شاعر : فریاد شیری
طراح و گرافیست : ایلیا تهمتنی
تعداد صفحه : 136 صفحه
قیمت : 3200تومان
نوع کتاب : اول 1388
انتشارات : مرواریدفریاد شیری را بیش‌تر خوانندگان جدی شعر این روزگار می‌شناسند و کتاب آغوش من پر از سفر است او را هم حتما به‌خاطر دارند که در سال 1381 برنده‌ی جایزه‌ی کارنامه شد. تازه‌ترین کتاب فریاد شیری، در نوع خود تجربه‌ای جذاب و خواندنی و دیدنی از کار درآمده است. کتاب مجموعه‌ای‌ست از شعرهای کوتاه شیری که طرح‌هایی از ایلیا تهمتنی در کنار آن‌ها آمده و شعر و طرح به یاری هم می‌کوشند تا کدهایی برای کشف کانسپ نهفته‌ی متن در اختیار خواننده قرار دهند. خودشان به شهادت سوتیترِ کتاب، گویا در این پروژه روی نامِ «کلماطرح» برای کارشان توافق کرده‌اند؛ هر چند این ترکیب، چندان بدیع و کم‌نظیر نیست و نمونه‌ی درخشان آن را می‌توان در آثار شل سیلورستاین مشاهده کرد. حضور سیلورستاین در این کتاب، تنها به همین ایده منحصر نمی‌شود و هم جنس طنز و بازی‌های کلامی فریاد شیری و هم شیوه‌ی تصویر‌پردازی ایلیا تهمتنی قرابتی با نوع نگاه سیلورستاین می‌یابد؛ با این تفاوت که این دو، رده‌ی سنی مخاطب بزرگ‌سال را هدف گرفته‌اند. این خصیصه البته چیزی از ارزش تجربه‌ی مذکور کم نخواهد کرد. شعرهای کتاب، هر چند بهترین شعرهای فریاد شیری نیستند، اما در نوع خود کارهای دل‌نشینی محسوب می‌شوند.
شیری با نیم‌نگاهی به فانتزی‌پردازی و نیم‌نگاهی به ژانر کاریکلماتور، محصول خوش‌خوان و سالمی را عرضه کرده‌ است. نوعی شعر جمع و جور و بی‌ادا و ادعا که بیش‌تر با انرژی رمانتیک‌اش به سراغِ جذب دل و حوصله‌ی مخاطب می‌رود و در پاره‌ای از لحظات موفق هم می‌شود. بخش‌های مختلف کتاب، عناوین مختلفی هم دارند، و با توجه به توضیح روی جلد مبنی بر این که شعرهای کتاب گزیده‌ای از اشعار 1373 تا 1383 شاعرشان هستند، معنایش این است که شاعر و طراح هر بخش را براساس استراتژی خاصی برای خود تعریف کرده‌اند و گزینش شعرهای آن بخش را مبتنی بر همان استراتژی انجام داده‌اند. اهلش می‌دانند که برخلاف چیزی که به نظر می‌رسد، این کار چندان هم آسان نیست و حوصله و وسواس زیادی طلب می‌کند. طراحی صفحات کتاب هم بر خلاف اکثر کتاب‌های این روزگار کشورمان، بسیار چشم‌نواز از کار در‌آمده است. پشت جلد و در مقدمه‌ی کتاب هم توضیحاتی درباره‌ی چگونگی شکل‌گیری و هدف «کلماطرح» آمده است که می‌تواند تا حدودی خواندن کتاب را برای خوانندگان آسان‌تر سازد. می‌شود گفت خواندن‌ این مجموعه هم مثل تالیف‌اش، به تجربه‌اش می‌ارزد...

با همه ی زخم های یک کارگر فصلی

ایستاده بر مرز ویرانی

نانم آجر است
 
آبم گل

خانه ام سنگفرش خیابان ها

شناسنامه ام این لباس مندرس از زمستان های طولانی است

زبان مادری ام کردی است

با تحمل باران های نیامده و

مزارع آفت زده و

گله ی کوچک گوسفندان لاغر و رنجور

که زاگرس را نشخوار می کنند

هیچ دشت سبزی

هیچ رودخانه ای

هیچ چشمه ای که دخترکان کوزه به سر

و هیچ جمع شادی

در قاب  پنجره های چوبی ِ این دیوارهای سنگی نیست

که صدای خنده ای

که "این رقص کردی است که زیباست"۱

دستی به کمر و

دستی به دستمال هزار رنگ ِسوار بر بال نسیم

انگاره ی مجلس ختمی ناگهان

خوابیده در پس پشت چشم ها

نه زن لچک به سری

نه دختری

نه چشمه ای

و نه آوازی در پس کوچه باغ های کودکی ام.

زبان مادری ام کردی است

با انگ بی بدیل قاچاق چی ال سی دی

قاچاق چی موبایل

        پارچه

            انسان!

بی آنکه بدانند چشمم را هزار بار بر قاچاق خنده بستم

ابرهای بارورمان را دزدیدند

زاگرسمان را سنگ کردند

و درختانمان را هیزم

ما ماندیم و دره های عمیق اندوه

که برادرانمان را خوردند

و یعقوب های چشم به راه

ایستاده بر مرز ویرانی!

 ۱- "این رقص کردی است که زیباست"از سعید میرزایی

قاتره‌يل كاس

كز كه‌ر كؤه‌سان پشته‌و خوارن

ت ماين فيه‌ل بيه خه‌ر نه‌فام

تا م پيا بووموو كز بكه‌م

له ناو كؤه‌سان پشته‌و خوار

له قاتر بؤن هؤچ شانازييگ نييه

به‌يته‌لوه‌س بي ده‌نگ

سان فه‌رش بي خياوانموو

به‌ش كه‌ر خاي دزه‌ردينه‌يگ

هؤچ پياوه‌تييگ له تي نييه

ته‌مام ولاتم بوه‌سه بارمه‌و

وه‌هار بوو يا زمسان

نيير بوو  يا مايه

هوچ فه‌رخي نيه‌كه‌ي

م كاس بؤن

ناوكه برانه‌ي

شه‌وه‌يل خه‌سيايمه

په‌ری 1

ئه‌و په‌ری با‌ڵا ب‌ڵین گو‌ڵ ده‌مه
چؤ ئمامێ زریه‌گه‌ێ بگری که‌مه
ناز و خا‌ڵ و سێف و باێه‌م به‌و بوه
هه‌ێفه ئه‌ر هه‌‌ڵ ویژنیدن، ده‌ر هه‌مه
چه‌و هساره، زلف خاوێ چؤ چه‌ویر
قامه‌تێ سه‌وزو شرین خورماێ به‌مه
رێ ب‌ڵه‌ێ هه‌م له‌ێره سه‌ر لێ شێویه‌ێد
زلف لؤل ِ هؤل ِ خاوێ پر خه‌مه
بال گرت و له‌ێ ولاته چێ کِ چێ
ماله‌گه‌ێ سه‌ردم رمان  ئێ ماته‌مه
ئێ کؤیله بغز کوو به‌سیاێ زه‌ؤ و
ئاه سه‌رد ئاسمانه ئێ ته‌مه

   په‌ری 2

ت په‌ری خه‌ێویله‌گه‌ێ ماڵ خوه‌می
قه‌د بلێن و چه‌و ره‌نگین و گوڵ ده‌می
تا ک دؤری، دؤنمه‌د، ئه‌ما هناێ
تیه‌م وه‌ره‌و پید نادیاری، چؤ ته‌می
به‌رز و شیرین، سه‌وزو،  مه‌غرور و مه‌سی
چه‌و به‌دد کوورو چمان خورماێ به‌می
گرته ‌وه‌ر هه‌ؤرات هؤرد  ئێ دیه‌که
عه‌تر نان ِ ساجی ئێواره‌می
نه‌یمه دارێ ئێ قه‌ره به‌ر به‌ێ عه‌زیز
لیموی، سێفی، ئه‌ناری، باێه‌می
وه‌ێ چه‌و کال و دِ بال سه‌وزده
ها مه‌ئێ فکره، په‌ری یا ئاێه‌می
هه‌ر فه‌قه‌ت خوه‌م دؤنمه‌د راحه‌ت بنیش
ته په‌ری خه‌ێو‌یله‌گه‌ێ ماڵ خوه‌می
 
 رضا موزوني

شايد در طول دو سال گذشته بيش از 20 مجموعه شعر از شاعران سپيدسرا در نقاط مختلف كشور به دستم رسيده است كه بجز علي الفتي شاعر هم ولايتي، متاسفانه بقيه را نمي شناسم و باز متاسفانه بايد بگويم كه بجز دو يا سه مجموعه از اين بيست مجموعه كه قابل تامل بودند بقيه حتي ارزش يكبار خوانده هم نداشتند.
 و باورم شد كه از هر 15 نفر تنها يك نفر تقريبا به درك درستي ازشعر سپيد ونوع ساختار و بيان مفاهيم آن رسيده است و بقيه به دليل جواني و عدم درك درست از شرايط امروز هرچه از دهانشان پريده به اصطلاح در قالب شعر سپيد ريخته اند و جالبتر آنكه براي اينكه از همديگر جا نمانند سريعا اقدام به چاپ اشعارشان به صورت مجموعه شعر نموده اند.
غافل از آنكه اين شاعران جوياي نام بهتر اين بود كه اول با مطبوعات ، چه محلي و چه غيرمحلي، مدتي همكاري مي كردند و پس از مدتي كه كسب تجربه شد و نامي و نشاني براي خود پيدا كردند آنوقت به چاپ مجموعه دست مي زدند.
متاسفانه اين عزيزان غافلند از اينكه با چاپ مجموعه شعر تنها جيب ناشران سود جو را پر مي كنند و لاغير. من سالهاست كه در اين عرصه كار كرده ام و ذات خيلي از ناشران سود جو را در شهرستانها و پايتخت مي شناسم.
 آنها هيچ دغدغه فرهنگي ندارندو اصلا دلشان نه تنها براي فرهنگ ملت خودشان، بلكه براي فرهنگ هيچ ملتي نمي تپد. آنها تاجراني هستند كه راههاي تو در تو را مي شناسند وبا هزارو يك دوز وكلك به بهانه ي كار فرهنگي كاغذ دولتي مي گيرند وبا نرخ آزاد به صورت اينگونه مجموعه ها به چاپ مي رسانند.
» بگذريم از تعداد انگشت شماري از ناشران كه هنوز اندك انصافي دارند« . خب شاعر جوان ما هم جوياي نام است و مي بيند كه فلان شاعري كه هم سطح خودش هم نيست مجموعه چاپ كرده، از خودش مي پرسد چرا من نكنم؟ نتيجه اش نوعي خودكشي فرهنگي وانبوه مجموعه شعرهايي است كه روي دست مانده و درخانه اينگونه شاعران انبار شده و مجبورند كه به صورت هديه به ديگران كادو كنند اين يعني زنگ خطر در عرصه هنر، آنهم نه هر هنري! بلكه هنر شعر.
بگذريم از ميان اين مجموعه ها اگر از جناب علي الفتي كه شاعري صاحب پيشينه و صاحب ذوق است بگذريم، و چنانچه مجموعه هاي ايشان به دستم برسد در مجالي جداگانه به بررسي آنها خواهم پرداخت، به نامي برخورد كردم كه از شاعران خطه جنوب و خوزستان است، شاعري با نام احمد حسيني كه بر پيشاني مجموعه شعرش به اين نام بر مي خوريم: جمهوري، خياباني ست در دلم
ناشر اين مجموعه انتشارات ديده گستر قم است كه در 66 صفحه حاوي 24 شعر از شاعر است كه حدود بيست شعر آن نسبتا بلند و بقيه اشعار كوتاهند  و در بهار 89 به قيمت 2000 تومان چاپ و روانه بازار شده است.
بدون ترديد مردم خونگرم جنوب در شاخه ها و رشته هاي مختلف چه در عرصه ورزش وچه بازيگري وشعر و حتي موسيقي به ملت بزرگ ايران چهره هاي ماندگاري را معرفي كرده اند كه شايان تقدير است؛ چون بحث در مقوله شعر است نمي توان از كنار شاعران بزرگواري چون: 1- منوچهر آتشي 2- محمد علي بهمني3- علي باباچاهي از خطه هرمزگان گذشت و از ديار خوزستان به نامهاي انديشمندي چون:1-هوشنگ چالنگي2- سيروس رادمنش 3- هرمز علي پور 4- سيد علي صالحي5- فتح اله شكيبايي6- حمزه موسوي پور7- سيروس احمدي فر8- اكبر بهداروند وديگران كه فعلا حافظه ام ياري نمي كند و تمام اين شاعران صاحب مجموعه شعرهايي قابل تاملند كه بي ترديد سهم شاعران مسجد سليمان در اين عرصه از همه بيشتر است و برخي از آنان كه در راسشان هرمز علي پور و سيد علي صالحي قرار دارند از بانيان موج نو در شعر معاصر ايران مي باشند. بي شك خيلي از جوانان شاعر وحتي اهل مطالعه با اين نامها آشنا هستند.
 غرض از ذكر اين مقدمه كوتاه اين بود كه جوانان هم ولايتي با فهرست كوتاهي از اسامي شاعران خطه جنوب كشور آشنا شوند كه حتي بعضي از آنان مثل علي پور و آتشي و صالحي صاحب سبك هستند.
بي ترديد استان خوزستان نيز همانند ساير استانها شاعران بزرگوار و پيشكسوت فراواني دارد كه اسامي آنان در تذكره ي شعراي خوزستان آمده است كه اگر تعداد اين اسامي از ساير استانهاي ديگر بيشتر نباشد كمتر هم نيست.
اين حقير سالها پيش تذكره ي شعراي جنوب را درمنزل شاعر نام آشنا ودوست جناب اكبر بهداروند ديده ومطالعه كرده ام؛ از لابلاي تذكره ي شعراي جنوب برايم مسلم گرديد كه مردم خون گرم خطه خوزستان و هرمزگان تا چه اندازه به شعرو شاعري علاقمند بوده و هستند. سخن به درازا كشيد، به بحث اصلي يعني بررسي اجمالي مجموعه شعر جناب احمد حسيني برگرديم: همين كه كتاب را باز مي كنيم و اولين شعر مجموعه را به نام تابعه را مي خواني احساس مي كني با شاعري روبرو هستي كه با اصول ومباني شعر سپيد آشناست. باورت مي شود كه در بين شاعران سپيد سرا هنوز هستند افرادي كه راحت و بي پيرايه با مخاطبين شعر خود ارتباط برقرار مي كنند.
 شعر حسيني شعري پلكاني است برخلاف اكثر شاعراني كه بصورت زيگزاگ و مارپيچ شعر         مي گويند.
لابد خواهيد پرسيد منظور از شعر پلكاني و مارپيچ و زيگزاگ چيست؟
منظور اين است كه شعر پلكاني شعري است كه با ريتم و هارموني و ضرب آهنگ درست و مبتني بر اصول و قواعد شعر سپيد پيش مي رود ودر دو نوع ديگر هيچ اصولي بر روند كار حاكم نيست. اصلا فاقد هويت و شناسنامه است.
 لاجرم هيچ رنگ و بوي ملي وبومي ندارد به بيان ديگر نه تنها شعر نيست بلكه مجموعه انديشه هاي منثوري است كه به روي كاغذ آمده و فاقد هر گونه دغدغه بومي و نياز مبرم بشري است واصولا با فرهنگ ملي ما بيگانه است .
اينگونه به اصطلاح اشعار تا آنجا پيش رفته اند كه حتي به دستور زبان فارسي نيز دهن كجي مي كنند. جاي فعل  و فاعل به راحتي عوض مي شود، بعضي جملات فاقد فعل هستند و ... به نظر مي رسد كه بعضي ها انگار با زبان مادري خود نيز قهر كرده اند وكودكانه با اين زبان لج بازي مي كنند . تنها چيزي كه به نظرم مي آيد اين است كه بگويم اين نوعي كودتاي فرهنگي با زباني است كه به قدمت تاريخ، سابقه دارد و انديشمندان بزرگي قرنها به پاي آن زحمت كشيدند و تا امروز  زباني چنين فاخر به دست ما برسد و با آن تكلم كنيم. جاي بسي شگفتي است كه عده اي آگاهانه و يا ناآگاهانه آن را اين چنين ابتر كنند.
برعهده متوليان فرهنگي بخصوص وزارت محترم  ارشاد و ساير نهادهاي فرهنگي است كه از قرائت اينگونه به اصطلاح اشعار در مجامع فرهنگي و يا چاپ اينگونه مجموعه شعرهاي ماليخوليايي كه هيچ گونه ارتباطي با فرهنگ و هويت بومي و ملي اين ديار پهناور ندارند شديدا جلوگيري به عمل آورند.
نكند اين حضرات به اين باور رسيده اند كه در دستور زبان فارسي نيز به اصطلاح ساختار شكني كنند؟!!
اين زبان اينقدر با ريشه و با اصالت هست كه اجازه ي هيچگونه هنجار شكني را به خود توسط هيچ كس نخواهد داد.
شعر سپيد ،‌ مقوله اي حسي- عاطفي است و بايد سالها تمرين كرد تا به ذات و مفاهيم آن رسيد.
شعر سپيد مانند موسيقي است، در موسيقي اگر از دستگاهي مثل شور خارج شدي و ماهور نواختي اهالي موسيقي خوب مي دانند كه چه فاجعه اي برپا مي شود.
شعر سپيد در عين بي وزني و بي قوارگي ، قواره و قاعده ي خاص خود را دارد، اگر از اين قاعده و قواره خارج شدي مي شود همان قضيه شور و ماهور.
ركن اصلي شعر سپيد را موسيقي و هارموني خاص آن تشكيل مي دهد و اگر اين هارموني و ريتم رعايت نشود ديگر نمي شود به آن صفت شعر را اطلاق كرد،‌بلكه نثري است كه ادبيات خاص خود را دارد.
كافي است شاعران سپيد سراي ما براي درك درست مطلب به اشعار سپيد شاعراني چون احمد شاملو، سيد علي صالحي و ... مراجعه نمايند تا صحت مطالب فوق دستگيرشان شود.
وقتي شما شعر اين دو شاعر را مطالعه مي كنيد آنقدر سيال وچيدمان كلمات درست و بجا قرار دارند كه خواننده باور نمي كند با شعري ناموزون طرف است.
اين مهارت ساده به دست نيامده است بلكه حاصل سالها تمرين ودود چراغ خوردن است. شاعران جوان ما ذوق وقريحه دارند اما نمي دانند و يا نمي توانند و حتي شايد نمي خواهند كه اين قريحه به شكلي هارمونيك بيان ومكتوب شوند و درست به همين دليل است كه عجولانه مبادرت به چاپ مجموعه مي كنند و بعدش دچار مشكل عدم استقبال مخاطب مي شوند!!
بگذريم، شعر احمد حسيني شعر دغدغه انسان براي انسان است.
حسيني مثل اغلب شاعران خوب جنوب شاعر تلواسه هاي سرزمين تفتيده ي جنوب  ايران است.
شاعر شعرهاي شرجي و فضاي آكنده از بوي فسيل هاي قرنها خفته در زير خاك سوزان جنوب ايران است. بيهوده نيست كه در شعر ايران در جايي چنين مي گويد و چه زيبا مي گويد
بانو كه از سرير افتاده اي
كورش
 با كفش ملي تا شوش دويد.
زمستان تو را نبيند
تو با زانوها گرم گرفته اي
نفت دلبري كند؟       » از شعر ايران«
تمام شعر ايران قابل تامل است در همين بند هم از اسطوره مدد گرفته و هم دردمندي بانويي كه ايران است را با ايجاز ومفهومي شاعرانه بيان كرده. همين طلاي سياهي كه بلاي خيلي از ملتها شده. و كمي بعد دوباره همان تلواسه ي تلخ :
خليج از چشم تو آشفته ست
بگو دختركان شرق
با ابروهاي پيوسته، چاي بياورند
لابد وطن خاكي ست كه از دامان تو مي افتد
» از شعر ايران«
شعر سر راست و ناب و باريشه و انديشه و رعايت هارموني در يك شعر سپيد يعني همين .
باز در شعر»عصر هاي مرداد« كه به ظاهر براي پدرش سروده كه نماد هزاران كارگر زحمت كش جنوب است چنين مي گويد:
دكتر ها چقدر گفتند و اينها ننشستند
نفرين به نفت،
اگر پدرها زود بميرند.
قرار نبود ماه ما
نيمه شبها توي حوض غريبي كند
 كه بچه ها اول كار كنند
بعد بزرگ شوند
بعد كار كنند     » از شعر عصرهاي مرداد«
اگر از محمد رضا آريان فر » م- بابك« بگذريم كه تمام اشعارش مملو از تصاوير و تركيبهاي زيبا و دلنواز و لطيف شاعرانه است.
شعر اغلب شاعران جنوب همان شعر چكامه ي عناصر و  اشياء است، خصوصا شعر دوران جنگ و بعد از آن .
شعر شاعران بعد از انقلاب شعر سرزمين به خون تپيده ي» جهان آراها« ست.
شعري است حماسي فاقد آنگونه تصاوير خيال انگيز و عاشقانه كه مادر شعر شاعران ديگر استان ها مي بينيم. شعري است دردمند وسرشار از رنج هاي بي پايان انسان ها كه انگار با تمام اندوه دردمندان جهان گره خورده است...

ادامه دارد