ئەدەبیات و کوومەڵگا؛ دۊر یا نزیک؟! / مۆحه‌مه‌د جه‌واد جه‌لیلیان
ئەدەبیات و کوومەڵگا؛ دۊر یا نزیک؟! / مۆحه‌مه‌د جه‌واد جه‌لیلیان
هه‌ر ئه‌و جووره‌ که‌ ته‌مام رۆمانه‌یل گه‌ورا و به‌ناوبانگێ که‌ له‌ دویاێ جه‌نگ جه‌هانی ئه‌وه‌ڵ بڵاو بـیون ؛ ده‌ره‌قه‌ت یه‌ نێیاشتن که‌ نوواێ ده‌س پێ کردن و ئه‌و رێ چین جه‌نگ جه‌هانی دوێم بگرن ، هه‌ر له‌ێ باوه‌ته‌و دی کیشه‌ێ نه‌ێرێد ئه‌گه‌ر دمۆکراسی مۆدرن ده‌ره‌تان یه‌ نێیاشتوود که‌ رۆمانه‌یل و داستانه‌یل باێه‌خ دار و به‌نرخ ئڕاێ به‌رده‌نگه‌یل سه‌رده‌م خوه‌مان ته‌ولید بکه‌ێد !
صدای آزادی :  پرسێارێگ که‌ گاهه‌س له‌ دویاێ خوه‌نین ئێ رسته‌ له‌ ناو هیورمان به‌رده‌نگ پێا بوود یه‌سه‌ که‌ ئایا دونیاێ هۆنەر (وە شکڵ تایبەتی تر ئه‌ده‌بیات) ئێ ده‌ره‌تان و تایبه‌تمه‌ندیه‌ دێرێدن که‌ گامه‌یل جیاوازێگ وه‌ره‌و بوار دمۆکراسی هێز به‌ێد یان هه‌ڵوێژانن وشه‌ێ دمۆکراسی ئڕاێ بوار ئه‌ده‌بیات ێ کار درسێ هه‌س یا نه‌؟ 
ئه‌ده‌بیات چ په‌یوه‌ندێگ وه‌ل دمۆکراسیا دێرێد؟! 
 
ئایا له‌ ناوهه‌ێن ئێ مژاره‌ ؛ ئه‌ده‌بیات وه‌ بنه‌ماێ دمۆکراسی ده‌سمێه‌ت ده‌ێدن یا چه‌واشه‌ێ یه‌ ئه‌و رێ چوود؟! 
و ئه‌گه‌ر ئه‌ده‌بیات ده‌سڵات خزمه‌ت کردن وه‌ دمۆکراسی له‌ خوه‌ێ دیونێد؛ ئێ یارمه‌ته‌ وه‌ چ شیوه‌ و رێگاێ وه‌ ئاکام ره‌سێد؟! 
ره‌سین وه‌ دموکراسی له‌ باوه‌ت شێعر و ئه‌ده‌بیات ته‌نیا وه‌ گه‌رد گه‌پ رخنه‌ وه‌ ئاکام نیه‌ڕه‌سێد 
وه‌رجه‌ێ له‌ هه‌ر چشتێگ باێه‌س بزانیم که‌ هه‌ناێ نۊسه‌ر یا خوه‌ن به‌رهه‌م ئیمه‌ ؛ تییه‌ێدن و به‌رهه‌مێگ بڵاو که‌ێد دی خوه‌ێ وه‌ ته‌نیا خاون تایبه‌تی ئه‌و به‌رهه‌مه‌ نییه‌. 
بنیاێ گه‌پ ئیمه‌ ؛ ته‌نانه‌ت له‌باره‌ێ ئه‌ده‌بیات داستانی و دمۆکراسی وه‌ نووڕگه‌ێ کولی نییه‌ ، به‌ڵکه‌م ئه‌وگه‌رێ شیوه‌ێ ئمرووژین دمۆکراسی و داستانه‌یل و رۆمانه‌یلێگه‌ که‌ له‌ سه‌رده‌م خوه‌مان نویسیانه‌ و بڵاو بیونه‌. 
یه‌کم جار زانیمن که‌ خزمه‌ت کردن هۆنه‌ر وه‌ دمۆکراسی یا چه‌واشه‌ێ یانه‌ وه‌ مدوو نووڕگه‌ێ تایبه‌تیێگ که‌ هه‌ر فه‌ردێگ تویه‌نێد له‌ وشه‌ێ دمۆکراسی داشتوود ، گاهه‌س تــیوش گوه‌ڕانن باێد ؛ له‌ کام ده‌روه‌چه‌و باێه‌س وه‌ بنه‌مایل دیاریێگ ئڕا شییه‌و کردن ئێ باوه‌ته‌ بنووڕیم ؟! 
 له‌ ناو ئێ نووسراوه‌ توایمن که‌ زوورم له‌ بان په‌یوه‌ندی دمۆکراسی و ئه‌ده‌بیات داستانی له‌ سه‌رده‌م هاوچه‌رخ هـیورده‌و بیـومن 
بێ گومان ده‌سڵات پێا کردن و بڵاو بیون دمۆکراسی که‌ زوورم له‌ په‌نجا ساڵ له‌ێره‌وه‌ر ئتفاق که‌فتێیه‌ ؛کارگه‌ری فره‌ێگ له‌ بان مژار ئه‌ده‌بیات نێیاشتێیه‌  
له‌ ئێ ده‌روه‌چه‌و ئه‌گه‌ر بتوایم بنووڕیم ؛ باوه‌ت فره‌ گرنگێ که‌ فـێڕ کردن و هیورده‌و بیون له‌ بان هۆنه‌ر داستان نویسی له‌ په‌یوه‌ندی وه‌ل سقان گرتن دمۆکراسییا ئڕا ئیمه‌ وه‌ یه‌ێ هه‌وه‌جه‌ ته‌بدیل که‌ێد ؛ بنیا نه‌ گرتن و سه‌رکه‌فتێ نه‌یون ئه‌دبیات داستانی له‌ ناوڕاس قه‌رن بیسمه‌. 
له‌ێره‌ تویه‌نیم بیوشیم هه‌ر ئه‌و جووره‌ که‌ ته‌مام رۆمانه‌یل گه‌ورا و به‌ناوبانگێ که‌ له‌ دویاێ جه‌نگ جه‌هانی ئه‌وه‌ڵ بڵاو بـیون ؛ ده‌ره‌قه‌ت یه‌ نێیاشتن که‌ نوواێ ده‌س پێ کردن و ئه‌و رێ چین جه‌نگ جه‌هانی دوێم بگرن ، هه‌ر له‌ێ باوه‌ته‌و دی کیشه‌ێ نه‌ێرێد ئه‌گه‌ر دمۆکراسی مۆدرن ده‌ره‌تان یه‌ نێیاشتوود که‌ رۆمانه‌یل و داستانه‌یل باێه‌خ دار و به‌نرخ ئڕاێ به‌رده‌نگه‌یل سه‌رده‌م خوه‌مان ته‌ولید بکه‌ێد ! 
ئه‌ده‌بیات داستانی بنه‌ماێ واز و ئازادێگ دێرێد که‌ هه‌ست فره‌ێگ له‌ بان بێاز بیون په‌یوه‌نده‌یل کوومه‌ڵگا له‌ خوه‌ێ نیشان ده‌ێد ؛ بنه‌ماێ بتاوێگ که‌ ته‌نانه‌ت وه‌ گه‌رد ئازادی مرۆڤا هناس کیشێد 
باوه‌ڕم یه‌سه‌ که‌ ئه‌گه‌ر ئه‌ده‌بیات داستانی بتــواێـد هێمان وه‌ رێ خوه‌ێ ئدامه‌ به‌ێد ؛ باێه‌س بـڕێگ له‌ قه‌رارداده‌یل دمۆکراتیک که‌ دی وه‌ تکرار ره‌سینه‌ بنه‌ێدنه‌ لـا و ئڕا هه‌میشه‌ ده‌س له‌ سه‌رێان هـێز به‌ێدن ته‌نانه‌ت له‌ وه‌راێوه‌رێان بووسێدن  گاهه‌س بتویه‌نێد زه‌خم گیان خوه‌ی و زام له‌ش دمۆکراسی هاوچه‌رخ ساڕێــژ بکه‌ێد 
نیوسه‌ر ئێ وتاره‌ نیه‌تواید که‌ وه‌ل وه‌ نووا هاوردن ئێ گه‌په‌ حاڵه‌ت بێ هاز و قۆناخ لامه‌سه‌رلایی ئه‌ده‌بیات داستانی له‌ سه‌رده‌م خوه‌مان ته‌نیا وه‌ مدوو چیونایه‌تی ژیان دمۆکراتیک سه‌روپرت بکه‌ێد به‌ڵام مه‌یله‌وارم دیاری بکه‌م که‌ له‌ ناو هه‌ڵسنگ دمۆکراتیک هاوچه‌رخ ؛ چ جوور گیچه‌ڵه‌یـلـێـگ له‌ سه‌ر رێگاێ ئه‌ده‌بیات داستانی هاتـێـیه‌ و ئڕاێ ئاماژه‌ کردن وه‌ ئێ باوه‌ته‌ جارێ تر وتار خوه‌م وه‌ چه‌ن نووڕگه‌ کورته‌باس که‌م...
اطلاعات شما ذخيره شود ؟