سال پر جنجال برای شعر ایران / محمد عسکری ساج
سال پر جنجال برای شعر ایران / محمد عسکری ساج
امسال سال پر جنجالی برای شعر ایران بود! بازیگران و فوتبالیست ها به نوشتن شعر روی آوردند و کتاب های شعرشان را چاپ کردند( البته اگر بشود به این کتاب ها، کتاب شعر گفت) و اتفاقا در یک مورد برای امضا کتاب شعر یک فوتبالیست در نمایشگاه کتاب تهران صف بسته شد، که حواشی مجموعه ی این اتفاقات به مخالفت جامعه ی شعری انجامید و....

محمد عسکری ساج- صدای آزادی: اگر بخواهیم هنر را از منظر مناسباتش با جوامع انسانی و از لحاظ جغرافیایی بنگریم و شکل‌گیری آن را در بستر این مفاهیم جستجو کنیم و یا بخواهیم از دور و به عنوان یک ناظر به سرآمد هنر نزد مردمان یک جامعه ی انسانی نظر بیاندازیم می توانیم بگوییم: هر تمدنی هنر خاص خود را دارد که برآیندی زیستی و نمودار فرهنگ مردمان آن سرزمین است.

شناخته شده ترین هنر مردم ایران زمین همچنان که بزرگترین شاعران جهان از جمله فردوسی، مولوی، رودکی، نظامی، خیام، سعدی، حافظ، عطار و بسیاری بزرگان دیگر را در دامان خود پرورانده شعر است.

آری ما مردمِ شعریم! شعر در تاریخ و سرنوشت ما جاریست و آنچنان عامل تاثیرگذاری ست که ما ایرانیان هویت و زبان امروز خود را مدیون همین شعر هستیم. که اگر نبودند شاعران، حال باید به زبان همسایگانمان سخن می گفتیم! شعر برای سرزمین کهن و بزرگ ایران در طول تاریخ نقش لشکری نامرئی را بازی کرده است و هر یک از گات ها و غزل ها یا سطرها به منزله ی یک سرباز بوده و هر واژه یک شمشیر که هر یک در چکاچاکشان از وجب به وجب فرهنگ یک مفهوم واحد به نام ایران دفاع کرده اند.

 سال یک هزار و سیصد و نود و هشت خورشیدی دارد به پایان خود نزدیک می شود و تنها یک سال دیگر باقی مانده تا دهه ی نود را پشت سر بگذاریم، دهه ای که شعر بعد از فراز و فرودهایش در چند دهه ی قبل از این به لحظات امیدوار کننده ای از بازیابی نقش تاریخی خود نزدیک شده است. بله، این دهه برای شعر شبیه ستاره ای بر سینه ی یک ژنرال است که زمان بعد از این با قضاوت به صیقل زدنش خواهد نشست و روشن خواهد کرد که تاثیر این دهه به چه اندازه بوده است.


 در مورد روند شعر در سال نود و هشت می توان به موارد بسیاری اشاره کرد اما سعی می کنم به خلاصه ای از موارد مطبوعاتی و برخی موارد مفهومی و محتوایی شعر بپردازم:

_جوایز شعری معتبری از جمله جایزه شعر نیاوران، بهاران و دوسالانه ی شعر بوشهر برگزار شد که نام شاعران جوان کرمانشاهی در میان برگزیدگان این جشنواره ها می‌درخشید و کرمانشاه از این جوایز همچون ادوار گذشته بی نصیب نبود.

_برخی شاعران و جریانات شعری در مخالفت با برگزاری جشنواره ی شعر فجر بنا به تلاطمات اجتماعی و یا نحوه ی برگزاری و داوری جشنواره دست به تحریم این جشنواره زدند. گفتنی است که نام شاعران جوان کرمانشاهی در میان برگزیدگان این جشنواره دیده می‌شد.

_همچنان که از ماهیت شعر برمی آید، شعر برای خلق نیاز به ابزار خاصی ندارد و شاعر به غیر از قلم و کاغذ یا شکل امروزی اش صفحه ی شیشه ای یک تلفن همراه برای تایپ کردن  به چیز بیشتری نیاز ندارد، و این خاصیت به علاوه ی گسترش فضای مجازی و در دسترس بودن رسانه و آسانی انتشار شعر باعث شد شاعران در سال نود و هشت و در بزنگاه های حواث طبیعی و اجتماعی اولین هنرمندانی باشند که قدم به میدان می‌گذارند و به توضیح وضعیت با کلام می‌پردازند.

_گسترش شعر در سال نود هشت آنچنان با سرعت پیش رفته که می شود به عنوان مثال در شبکه ی اجتماعی اینستاگرام با صفحاتی روبرو شد که تنها شعر منتشر می کنند و بیش از یک میلیون نفر این صفحات را دنبال می کنند و صفحات بیشمار دیگری که هر کدام را چند صد هزار نفر و یا چند ده هزار نفر دنبال می کنند و مخاطبانشان به صورت روزانه اشعار منتشر شده در این صفحات را می خوانند و می شود گفت ایرانیان در صفحات مجازی روزانه چند ده میلیون صفحه شعر می خوانند.

_نمایشگاه بین المللی کتاب تهران که بزرگرترین رویداد فرهنگی خاورمیانه است در سال نود و هشت با وجود تاثیر وضعیت اقتصادی بر معیشت مردم و از طرفی افزایش قیمت دلار و تاثیر آن بر قیمت کاغذ و در نهایت تحت تاثیر قرار گرفتن قیمت کتاب باز هم سال خوبی را پشت سر گذاشت و همچنین انتشاراتی که به صورت تخصصی شعر چاپ میکنند با رونق نسبتا مناسبی در فروش کتاب روبرو بودند و بعضا کتاب های شعری را می‌شد یافت که به چاپ دهم رسیده اند.

_امسال سال پر جنجالی برای شعر ایران بود! بازیگران و فوتبالیست ها به نوشتن شعر روی آوردند و کتاب های شعرشان را چاپ کردند( البته اگر بشود به این کتاب ها، کتاب شعر گفت) و اتفاقا در یک مورد برای امضا کتاب شعر یک فوتبالیست در نمایشگاه کتاب تهران صف بسته شد، که حواشی مجموعه ی این اتفاقات به مخالفت جامعه ی شعری انجامید و در صفحات مجازی سر و صدای زیادی به پا کرد و خبرش به برنامه های تلویزیونی هم رسید.

_از نظر بررسی روند پیشتازی انواع قالب اعم از شعرآزاد یا شعرنو و همینطور شعر کلاسیک باید گفت تعدد برگزاری جشنواره های شعر با محوریت شعرآزاد یا شعرنو و کثرت تعداد شرکت کنندگان در این جشنواره ها و همینطور تعداد کتاب های شعر چاپ شده در انتشارات نمایانگر این موضوع است که شعرآزاد و شعرنو از اقبال بیشتری برخوردار بوده اند و شاعران جوان و همینطور مخاطبان شعر گرایش بیشتری  به این قوالب شعری دارند، هر چند از نوآوری ها، پوست اندازی و تقویت شعر کلاسیک نمیشود چشم پوشی کرد.

_در خاتمه و به عنوان جمع بندی باید گفت که شعر کهن ترین میراث و بزرگترین هنر ایرانیان همچنان زنده و پیشتاز است و خبر ترجمه ی شعر شاعران معاصر ایرانی که بعضا از مرز چهل یا پنجاه سالگی عبور نکرده اند این نوید را می دهد که ایرانیان در آینده جوایز معتبر جهانی شعر را به دست خواهند آورد، به امید آن روز.

انتشار در هفته نامه صدای آزادی / شماره ۵۶۹

اطلاعات شما ذخيره شود ؟