گزارشی از ششمین جشنواره بین المللی شعر فجر (بخش شعر کُردی)
...کرمانشاه را پایتخت فرهنگی غرب کشور می داند، شعر کردی را در این جغرافیای زبانی درختی سایه گستر می داند که این سالها به بار نشسته است. در ادامه به رویکرد تازه ی شاعران کرد اشاره می کند و می گوید: حرکت های تازه در وادی ادبیات امروز کردی کرمانشاه از جنبه های مختلف با گامهای دیروزین فرق دارد. ازیک سو طیف هنرمندان و شاعران این عرصه، به عنوان تحصیل کردگان آکادمیک و آشنایان با تئوریهای برتر دنیای ادبیات، با آگاهی تمام و نگاههایی بروز به پروسه ی نو گرایی در شعر کردی پرداخته اند و از دیگرسو محصولات هنری وادبی تولید شده قابل ترجمه به زبانهای برتر دنیا هستند...

ششمین جشنواره ی بین المللی شعر فجر - کرمانشاه
حضور شاعران جوان کُرد و رویش جوانه های امید

هفته نامه صدای آزادی : چند روز است که از طریق رسانه های مختلف در استان کرمانشاه درباره ی ششمین جشنواره ی بین المللی شعر فجر اطلاع رسانی می شود. بیشترین بار این اطلاع رسانی بر عهده ی شبکه های تلویزیونی و رادیویی کرمانشاه است. امروز همان روز وعده داده شده است یعنی روز هفدهم بهمن ماه ۱۳۹۰ قدم در فضای مجتمع فرهنگی - هنری انتظار می گذارم, هوا سرد است و در ورودی این مجتمع چند نفری در حال ورود و خروجند. وارد مجتمع می شوم چند نفر راهنمایی می کنند: « دو کارگاه شعر کُردی در طبقه ی اول و شعر فارسی در طبقه ی سوم در حال دایر شدن است. اما پیشنهاد می کنیم ابتدا به طبقه ی سوم بروید وپس از شروع رسمی کارگاه شعر فارسی اگر طالب شرکت در نشست شاعران کرد دارید، به این جا باز گردید» حقیقتا به قصد شرکت در نشست شاعران کرد آمده بودم اما از سر کنجکاوی سری به نشست شاعران فارسی گوی زدم. مجری نام آشنای کرمانشاهی «فریدونی» آنجا با غزلی زیبا مراسم را آغاز کرد:
«عشق سوزان است بسم الله الرحمن الرحیم
هرکه خواهان است بسم الله الرحمن الرحیم...

و سپس یکی دو شاعر شعر خواندند. مجری برنامه گفت: دوستانی که به قصد شرکت در نشست شعر کردی آمده اند، این نشست در حال برگزاری است. با شتاب خودم را به طبقه ی اول رساندم تا در کارگاهی صمیمی و درمحیطی گرم از احساسات شاعران کرد قرار بگیرم. مجری برنامه تازه شروع کرده بود. چهره ی نام آشنای این سالهای ادبیات کرمانشاه: علی سهامی که دانشجوی دکترای شرق شناسی است و از شاعران خوب این سامان که غزلهای کردی اش زبانزدند.

بیژن ارژن دبیر علمی بخش استانی جشنواره ی شعر فجر برای خیر مقدم ، با زبان فخیم کُردی شروع به سخن می کند . وی با ابراز خوشحالی از اینکه جشنواره ی بین المللی فجر توانسته به زبان کُردی نیز فرصتی بدهد، این فرصت را حرمت نهادن به مردمان صبور و مقاوم غرب کشور دانست . ارژن در ادامه گفت: امروز فرصتی فراهم شده تا در کنارصاحبنظران ادابیات کردی به بحثهای ویژه ای درباره چالشها و مسائل ادبی درحوزه ی شعر کردی بپردازیم
کم کم سالن در حال پرشدن است محمد چهری اولین شاعری است که با لهجه ی شیرین لکی دو بیتی های زیبایش را می خواند. این دوبیتی ها آغاز گر شعرهایی است که در این نشست صمیمی خوانده می شود. چهری همان طور که از شهرتش پیداست اهل روستای چهر از توابع شهرستان هرسین است . سالهاست در عرصه ی شعر لکی تلاش می کند. از وی به تازگی مجموعه شعری به چاپ رسیده است. پس از وی نوبت به کرم رضا کرمی شاعر پیشکسوت اسلام آبادی می رسد تا شعرهایش رابه مخاطبان ارائه کند. دو غزل در حال وهوای حسی برای مخاطبان می خواند اما زیبایی مخاطب پسند کار کرم رضا کرمی خواندن شعرهای طنز کردی است. درهمین ابتدای برنامه، مخاطبان با شنیدن اشعار طنزآمیز او به وجد می آِیند.
دکترسهامی مجری برنامه پشت تریبون می رود و اسامی حبیب اله بشخوده ، محمد رضا رستم پور، جلیل آهنگرنژاد وایرج قبادی را برای شرکت در نشست تخصصی به روی سن فرا می خواند و از این جا دریچه ای دیگر بر این کارگاه شعر کردی گشوده می شود.ابتدا حبیب بخشوده از روزگار تازه ی شعر کردی در ایلام می گوید وپس از توضیحی شفاف درباره ی این حرکت رو به آینده در وادی ادب کُردی، به انجمن هانا اشاره می کند که پاتوقی ازرشمند برای اهالی ادبیات کردی دراستان ایلام است.
آهنگرنژاد با نگاهی امید بخش از ادبیات کردی سخن می گوید. وی که کرمانشاه را پایتخت فرهنگی غرب کشور می داند، شعر کردی را در این جغرافیای  زبانی درختی سایه گستر می داند که این سالها به بار نشسته است. در ادامه به رویکرد تازه ی شاعران کرد اشاره می کند و می گوید: حرکت های تازه در وادی ادبیات امروز کردی کرمانشاه از جنبه های مختلف با گامهای دیروزین فرق دارد. ازیک سو طیف هنرمندان و شاعران این عرصه، به عنوان تحصیل کردگان آکادمیک و آشنایان با تئوریهای برتر دنیای ادبیات، با آگاهی تمام و نگاههایی بروز به پروسه ی نو گرایی در شعر کردی پرداخته اند و از دیگرسو محصولات هنری وادبی تولید شده قابل ترجمه به زبانهای برتر دنیا هستند. آهنگرنژاد در پایان ضمن طرح این سوال که کدام رسم الخط می تواند برای کتابت آثار ادبی قابل توجه باشد؟ رسم الخط رایج در میان همه ی کرد زبانان را رسم الخطی برتر اعلام کرد.
محمد رضا رستم پور شاعر ایلامی نیز در این نشست با امیدواری از آینده ی شعر کردی در حوزه ی کردی جنوبی سخن گفت. رستم پور ضمن بر شمردن مولفه های حرکت نوین شعر کردی خاطر نشان کرد که این سالها متن های تولیدی چه درعرصه ی شعر و چه در سایر قالبهای ادبی توانسته اند نظر بسیاری از صاحب نظران عرصه ی ادبیات را به خود جلب نمایند. وی نیز ترجمه پذیری شعر امروزی کردی جنوبی را یکی از مهم ترین فاکتورها برشمرد و گفت: اکنون بر بسیاری از تحصیل کردگان این حوزه در زبانهای مختلفی همچون انگلیسی و ... واجب است که این متن های تولید شده ی ادبی را به زبانهای دیگر برگردانند تا ویزای عبور شعر کردی به دیگر زبانها نیز صادر شود.
 ایرج قبادی شاعر کرمانشاهی نیز به نکاتی اشاره کرد. از جمله اینکه حدود بیست سال تمام است که درباره ی رسم الخطی برای شعر کردی کار می کند و بر این عقیده است که این رسم الخط می تواند تمامی مشکلات گویش ها و لهجه های مختلف را حل و فصل نماید.
پس از بحث هایی دیگر دوباره شاعران کرد یکی پس از دیگری برای ارائه ی آثارشان با موضوعات آزاد و با دعوت مجری برنامه به روی سن می آیند. بابک درویش پور شاعر هرسینی اولین نفری است که دراین بخش به روی سن می آید. درویش پور کارشناس ارشد ادبیات فارسی و در پیام نور هرسین به کار مشغول است. وی ابتدا غزلی شیوا و گیرا به گویش لکی می خواند که مورد استقبال حاضران در مجلس قرار می گیرد :

چه‌ چم چکیاسه ده‌ر ماله‌ت،  چه سه‌ر نریاسه دیواره‌ت

چه دل چو زیم ئه ژیر واران شه‌س  شان داسه پاساره‌ت

چه  بی ده نگ  ئیل ئیل   ئه  ئارزوو گوم بینه  سا  گیست

چه  گیان چوقیاسه  شیرینی ئه‌سه‌لکوو  شیوه  نازاره‌ت

چه  ئاساره‌ل  جورینه  خاک   تا  سه‌ر   بننه وه‌ر  پاتا

نه شار   ئه   شیوه   شیرینه ،   چه‌نی  دلگیره  ئیواره‌ت

وه هه‌ر لارا کی وا مه ونی بکه شه‌ن حه‌ق دری خاسی

گله‌ی  کی   کردمه  هه‌رگز   مه‌زانم  گه رمه بازاره ت

دلم   دلخوه ش    بیه    قاپی  شر   و    تالی    وه  تیتکتا

نه زانستم   کی  ئه وشه   ماوه بویل ئه ژیری لاواره ت

وتم    ویره    مه نیشی    تا    وه هاری تر،   وه هاری تر

وه هاری تر    می    هامه   خاک   و گیانم توینی ئاواره ت

تو   چیت   و کوچه    چوولیک   و خراوی مه ن وه میراتم

مه گه ر   بوو  بنمه قی  بوو تور هه ناسه ل پار و پیراره ت

و سپس دو شعر دیگر می خواند و می رود.
دو شاعر جوان سرپل زهابی به روی سن می آیند  نسرین بیگی و خانم شبنم کریمی. هردو شعر می خوانند اما انصافا غیر منتظره و بسیار زیبا. به گونه ای که می توان از آن به عنوان اتفاقات خوشایند این جشنواره یاد کرد. در این میان خانم کریمی استخوان دارتر و هنری تر به نظر می رسد. این شاعران نوید بخش جان تازه ای درکالبد شعر زنان کردی جنوبی می توانند به حساب بیایند.
هرچه به اواسط مراسم نزدیکتر می شویم مخاطبان، بیشتر و بیشترمی شوند.آقای حیدرعلی شفیعی ازایلام دو شعر سپید و چند دو بیتی می خواند البته قبل از شعر خوانی گلایه دارد که چرا او نیز به ارائه ی نظر نپرداخته است. آقای رضا حسنوند شاعر لرستانی نیز شعری بلند و زیبایی با گویش لکی می خواند. مجری برنامه در بین شعر خوانی شاعران با شور خاصی اشعار شاعرانی همچون شاکه و خان منصور، عبادتیان، آهنگرنژاد، موزونی، تمکین و ... می خواند.
علی محمد محمدی شاعر نام آشنای غزلهای دوست داشتنی فارسی از ایوان غرب شاعر بعدی است که به پشت تریبون می رود و شعری کردی را با موضوعی اجتماعی می خواند. شعری درباره ی خود سوزی دختران کرد ایلامی که این سالها به قول خودش درد عجیبی است. این شعر مورد استقبال مخاطبان شعر کردی می شود. پس ازشعر خوانی: مرادی، گل محمدی، عبدی پور و نظری نوبت به شاعر جوان کامیارانی رسید. احمد فاتحی با قرائت دو شعر سپید با گویش سورانی حضار را به یاد شکوه شعرهای شیرکو بیکس انداخت. صدای دلنشین او در هنگام قرائت شعر مخاطبان را بیشتر با لحظه های ناب شعرش همراه کرد.وی از این فرصت استفاده کرده و خبر برپایی جشنواره ی شعر کردی با محوریت کردی کلهری را به مخاطبان داد.
بهروز سپید نامه، نام آشنای شعر ایلام، غزل زیبایی خواند تا حسن ختامی برای حضور گرم  و پر رنگ شاعران ایلامی باشد.

محمد آشنا شاعر و محقق هورامی زبان که این سالها در کرمانشاه زندگی می کند، به پشت تریبون دعوت شد تا درآخرین لحظات برنامه چند شعر زیبا به مخاطبان هدیه نماید. وی ضمن معرفی یکی از تازه ترین کتابهایش به نام «مزره ماچ» ازاین مجموعه شعر چند اثر را برگزید تا مخاطبان یک نشست زیبای ادبی را با طعم های مختلف گویش های کردی به اواخر برسانند.
حسن ختام این برنامه قرائت دو دو بیتی از یک شاعر جوان گیلانغربی مهدی قاسم نژاد بود که با همان گویش و لهجه ی بکر گیلانغربی و صدای محزون طنین ابیاتی را در گوش مخاطبان زمزمه کرد که تا مدتها لذت این نشست ادبی در اذهان بماند.

گزارش:علی بنفشه دوست